Παιδεία: Το πράσινο κλειδί για την προστασία του περιβάλλοντος! Επενδύοντας στην γνώση για ένα περισσότερο βιώσιμο μέλλον Του Νικόλαου - Θεολόγου Παπαδόπουλου

Xρειάζεται κουράγιο πίσω από τον πόνο, την θλίψη και την οργή να βρούμε τα περιθώρια για μια πραγματική αλλαγή νοοτροπίας. Σε αυτό το βήμα δεν περισσεύει κανένας. Ο καθένας από την δική του θέση ευθύνης καλείται να αναλάβει τον ρόλο που του αναλογεί. Τα σχολείο δεν μπορεί να μείνει αμέτοχο σε αυτή την νέα εκκίνηση. Η φύση παρέχει στα παιδιά μας ένα διαρκές μάθημα για την ομορφιά και την αρμονία. Ως παιδαγωγοί, έχουμε την ευθύνη να προστατεύουμε αυτό το δώρο και να το μεταλαμπαδεύουμε. Η περιβαλλοντική ευαισθησία δεν είναι μόνο μια αρετή, αλλά μια υποχρέωση προς τις μελλοντικές γενιές. Ας διδάξουμε τα παιδιά μας να προστατεύουν το περιβάλλον με πάθος και αποφασιστικότητα. Ας μιλήσουμε όμως πιο συγκεκριμένα. Ξεκινώντας από το στάδιο της ευαισθητοποίησης, μέσω της εκπαίδευσης, μπορούμε να διδάξουμε τους μαθητές την αξία του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων, καθώς και τις περιβαλλοντικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο πλανήτης μας. Αυτή η ευαισθητοποίηση θα ενθαρρύνει τους μαθητές να συνειδητοποιήσουν την ευθύνη τους για την προστασία και τη βελτίωση του περιβάλλοντος. Από εκεί κι έπειτα καθοριστικός είναι ο ρόλος της παιδείας όσον αφορά τη διδασκαλία των αρχών της βιωσιμότητας και της οικολογικής ισορροπίας. Αυτό περιλαμβάνει την ενημέρωση των παιδιών αναφορικά με τον τρόπο με τον οποίο οι ανθρώπινες δραστηριότητες επηρεάζουν το περιβάλλον και πώς μπορούμε από τη μεριά μας να λαμβάνουμε βιώσιμες αποφάσεις που θα μειώσουν τον αντίκτυπο. Ιδιαίτερη έμφαση καλούμαστε να δώσουμε ως παιδαγωγοί στην ανάπτυξη της οικολογικής συνείδησης. Αυτό επιτυγχάνεται ενθαρρύνοντας τα παιδιά να αγαπούν και να σέβονται τη φύση και τα περιβαλλοντικά συστήματα. Η ενημέρωση σχετικά με την ποικιλομορφία των ειδών και των οικοσυστημάτων μπορεί να συμβάλει στην ανάληψη δράσης για την προστασία τους. Η παιδεία μπορεί να εμπνεύσει τους μαθητές αναφορικά με τη σημασία της κοινωνικής ευθύνης σχετικά με το περιβάλλον ώστε να είναι σε θέση να συνεργάζονται, να προωθούν την αλληλεγγύη και να δρουν για το κοινό καλό, συμβάλλοντας στη διατήρηση και ανάπτυξη του περιβάλλοντος. Τέλος, τα παιδιά καλούνται να εκπαιδευτούν κατάλληλα για τα πρότυπα βιώσιμης διαχείρισης και της χρήσης πόρων ώστε να γνωρίζουν πώς να μειώνουν την κατανάλωση, με ποιον τρόπο να πραγματοποιούν ανακύκλωση καθώς επίσης και σχετικά με τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Συνοψίζοντας, ο ρόλος της παιδείας για την προστασία του περιβάλλοντος, σχετίζεται με την ενθάρρυνση της οικολογικής συνείδησης, την κοινωνική ευθύνη και την ικανότητα να λαμβάνουν δράση για την αειφόρο ανάπτυξη, εξοπλίζοντας τους μαθητές με τις γνώσεις και τις δεξιότητες που χρειάζονται για να προστατεύσουν το περιβάλλον και να διαμορφώσουν ένα πιο βιώσιμο μέλλον. Η αλληλεγγύη προς το περιβάλλον είναι ένας τρόπος να δείξουμε αγάπη και σεβασμό προς τους συνανθρώπους μας και τις μελλοντικές γενιές. Ας δείξουμε στα παιδιά μας πώς να γίνουν καλύτεροι φύλακες του πλανήτη μας. Έχει ανάγκη ο κόσμος μας από την ελπίδα που έρχονται να δώσουν τα παιδιά μας. Κάθε δέντρο, λουλούδι, και πουλί στο περιβάλλον μας είναι μια πολύτιμη κληρονομιά που πρέπει να προστατεύουμε με φροντίδα. Ας αναλάβουμε λοιπόν την ευθύνη να μεταλαμπαδεύσουμε τον σεβασμό για κάθε μορφή ζωής.

Η προστασία του περιβάλλοντος είναι υποχρέωση όλων μας

Είναι προφανές σε όλους πως η ζωή στον πλανήτη μας εξαρτάται άμεσα από το φυσικό περιβάλλον και όσα αυτό μας προσφέρει. Νερό, οξυγόνο, δέντρα, φυτά είναι βασικοί άξονες χωρίς τους οποίους το ανθρώπινο γένος δεν μπορεί να επιβιώσει. Η ανθρωπότητα λοιπόν πρέπει να συνειδητοποιήσει σύντομα τους κινδύνους που ελλοχεύουν για την ίδια της την ύπαρξη πάνω στον πλανήτη Γη αν δεν αρχίσει να προστατεύει το περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους που της εξασφαλίζουν την επιβίωση, την υγεία και την ευεξία. Τα περιβαλλοντικά(ή οικολογικά) προβλήματα που συναντάμε γύρω μας είναι πολλά και σοβαρά και κυρίως δημιουργούνται λόγω της δραστηριότητας ανθρώπων. Ρύπανση του υδροφόρου ορίζοντα, μείωση της βιοποικιλότητας, ατμοσφαιρική ρύπανση, φαινόμενο του θερμοκηπίου, τρύπα του όζοντος, αποδάσωση(αποψίλωση των δασών), όξινη βροχή είναι μόνο μερικά από τα περιβαλλοντικά προβλήματα που δημιουργεί ο άνθρωπος. Αν η ανθρωπότητα συνεχίσει με τους ίδιους ρυθμούς και δεν αναλάβουμε όλοι μας δράση ώστε να προστατέψουμε το περιβάλλον η στιγμή που η οικολογική κρίση του πλανήτη μας θα απειλεί σημαντικό κομμάτι του πληθυσμού της Γης είναι πολύ κοντά. Δυστυχώς, σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού επικρατεί η πεποίθηση πως η λύση των οικολογικών προβλημάτων βαραίνει τους ώμους αποκλειστικά και μόνο των κυβερνήσεων του εκάστοτε κράτους και των μεγάλων επιχειρήσεων. Αυτό φυσικά είναι μία λανθασμένη άποψη η οποία το μόνο που κάνει είναι να μας απαλλάσσει από το βάρος της ευθύνης. Στην πραγματικότητα όλοι συμβάλλουμε(άθελά μας και χωρίς να το κατανοούμε απόλυτα) στην διεύρυνση του προβλήματος. Είναι στο χέρι μας να προστατέψουμε το περιβάλλον και να εξασφαλίσουμε ένα ασφαλέστερο και ομορφότερο μέλλον. Μόνο με συλλογική προσπάθεια και την συμμετοχή όλων μας θα καταφέρουμε να διαφυλάξουμε την ποιότητα της ζωής μας και την καθαρότητα του περιβάλλοντος. Μικρές και απλές κινήσεις όπως το να ανακυκλώνουμε συστηματικά τα προϊόντα που επιδέχονται ανακύκλωση, να μειώσουμε την κατανάλωση νερού και ηλεκτρικού ρεύματος όπου είναι εφικτό, να συμμετάσχουμε σε δεντροφυτεύσεις, να συντηρούμε κατάλληλα συσκευές και μηχανήματα που εκπέμπουν ρύπους(όπως τα αυτοκίνητά μας) και να παρακινούμε συνανθρώπους μας να ευαισθητοποιηθούν πάνω στο συγκεκριμένο θέμα μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά στα οικολογικά προβλήματα του πλανήτη μας. Φυσικά υπάρχουν πολλές οργανώσεις προστασίας του περιβάλλοντος οι οποίες συμβάλλουν τα μέγιστα στην απόδοση λύσεων σε οικολογικά προβλήματα. Οργανώσεις που έχουν την τεχνογνωσία αλλά και τα μέσα για να εξασφαλίσουν ένα καθαρότερο περιβάλλον. Για να καταφέρουν όμως να μείνουν λειτουργικές και αποτελεσματικές χρειάζονται την βοήθεια όλων μας. Δυστυχώς φαίνεται ότι υπάρχουν πολλοί άνθρωποι, που πιστεύουν ότι η προστασία του περιβάλλοντος είναι υπόθεση μόνο των κυβερνήσεων των χωρών του πλανήτη και των μεγάλων επιχειρήσεων. Αυτό όμως δεν είναι σωστό. Καθένας από μας μπορεί να συμμετάσχει στην προστασία του πλανήτη από την ρύπανση και την ασφυξία που προκαλείται από όλα τα είδη των υπολειμμάτων και και των αποβλήτων που “παράγονται” από εμάς τους ίδιους. Η προστασία του περιβάλλοντος θα πρέπει να είναι ευθύνη και προνόμιο ταυτόχρονα, για όλους μας. Το προνόμιο να προστατέψουμε τον πλανήτη και να τον διατηρήσουμε για τις επόμενες γενιές. Υπάρχουν πολλοί τρόποι με τους οποίους μπορούμε να συμβάλλουμε στην επίτευξη του στόχου: την προστασία του περιβάλλοντος. Θα απαριθμήσουμε δέκα, τους πιο κοινούς και απλούς. Το μόνο που χρειάζεται είναι καλή θέληση. Υπάρχουν τρία βασικά ρήματα που πρέπει να έχετε στο μυαλό σας: μειώνω, ανακυκλώνω, επαναχρησιμοποιώ.

1. Ανακύκλωση τε επαναχρησιμοποιήσιμα και βιοδιασπώμενα προϊόντα, όσο το δυνατόν περισσότερο. Γυαλί, χαρτί, πλαστικό, μέταλλο. Όλα αυτά τα υλικά μπορούν να χρησιμοποιηθούν εκ νέου. Κενά βαζάκια, μπουκάλια κρασιού, σπασμένα γυαλιά και οτιδήποτε είναι φτιαγμένο από γυαλί και δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί πλέον, θα πρέπει να ανακυκλώνονται. Χρειάζονται ένα εκατομμύρια χρόνια για την αποσύνθεση του γυαλιού. Παλιές εφημερίδες, χαρτόνια, φύλλα χαρτιού που δεν χρειάζεστε πλέον, όλα θα πρέπει να πάνε στον κάδο ανακύκλωσης. Εκατομμύρια δέντρα θα σας ευχαριστούν γι΄αυτό. Είναι εκπληκτικό ότι το 90% των πλαστικών μπουκαλιών δεν φτάνουν στις μονάδες ανακύκλωσης.Οι πλαστικές σακούλες δεν είναι βιοδιασπώμενες και επιπλέον χρησιμοποιούνται τεράστιες ποσότητες κάθε χρόνο. Αν σκεφτείτε ότι το πλαστικό χρειάζεται χιλιάδες χρόνια για να αποσυντεθεί, θα καταλάβετε την σοβαρότητα της κατάστασης. Επαναχρησιμοποιούμενες σακούλες είναι η εναλλακτική λύση για την προστασία του περιβάλλοντος. Μεταλλικά κουτιά, όλων των ειδών, ανεξάρτητα από το υλικό τους, μπορούν να χρησιμοποιηθούν εκ νέου. Το μόνο που χρειάζεται είναι να τα πετάξετε στον σωστό κάδο. Είναι τόσο απλό!!!

2. Μείωση στην κατανάλωση του νερού Καθαρό, φρέσκο νερό, όλο και πιο πολύτιμο με την πάροδο των χρόνων. Αν δεν κάνουμε κάτι για την εξοικονόμηση του, στο κοντινό μέλλον θα είναι πιο πολύτιμο κι από το χρυσάφι. Επομένως είναι πολύ σημαντικό να κάνουμε οτιδήποτε βοηθά στην εξοικονόμηση του και την αποτροπή της ρύπανσης των υδάτων. Δεν είναι δύσκολο!!! Κλείστε τη βρύση όσο βουρτσίζετε τα δόντια σας, κάντε ντους αντί για μπάνιο στην μπανιέρα σας (πόσο νερό χρειάζεται αλήθεια για να γεμίσει!!!), χρησιμοποιείστε το πλυντήριο όταν ο κάδος γεμίζει με ρούχα. Χρησιμοποιημένα λάδια και μπογιές δεν πρέπει να τα ρίχνουμε στην αποχέτευση, καθώς θα μολύνουν τα ποτάμια και τελικά τις θάλασσες.

3. Μείωση στη χρήση του ηλεκτρικού ρεύματος Το μόνο που χρειάζεται είναι λίγη προσοχή από μέρους σας. Όταν τελειώσετε με τη χρήση μιας ηλεκτρικής συσκευής, απενεργοποιήστε την. Αυτή η κίνηση σώζει όχι μόνο ενέργεια, αλλά και χρήματά από την τσέπη σας, αφού μειώνεται ο λογαριασμός του ηλεκτρικού. Αντικαταστήστε τους απλούς λαμπτήρες, με λαμπτήρες εξοικονόμησης ενέργειας. Αν ο καθένας το έκανε αυτό, θα ήταν σαν να έφευγαν από τους δρόμους εκατομμύρια αυτοκίνητα. Όταν φεύγετε από το γραφείο σας κλείστε τον υπολογιστή και την οθόνη. Θα παρατείνουν τη διάρκεια ζωής τους και θα μειωθεί η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας. Το ίδιο κάντε και στο σπίτι σας. 4. Φυτέψτε ένα δέντρο

Τα δέντρα είναι η πηγή του οξυγόνου μας κι εμείς τα κόβουμε, αντί να τα φυτεύουμε. Εάν ο καθένας μας φυτέψει ένα δέντρο, η ζωή μας θα βελτιωθεί σημαντικά. Ο αέρας θα είναι καθαρότερος, ο αριθμός των δέντρων θα γινόταν πάλι κανονικός, θα είχατε περισσότερη σκιά στις ζεστές μέρες του καλοκαιριού. Η ρύπανση, η υπερθέρμανση του πλανήτη, το φαινόμενο του θερμοκηπίου θα μειωθούν.

5. Καλλιεργείστε λαχανικά Τα λαχανικά που τρώμε σήμερα καλλιεργούνται με χημικά και φυτοφάρμακα. Αν φυτέψετε δικά σας λαχανικά, χωρίς τα παραπάνω “συστατικά”, θα έχετε βιολογικά προϊόντα, άριστης ποιότητας, ευεργετικά για την υγεία σας και για το περιβάλλον, αφού η γη θα είναι λιγότερο ποτισμένη με τοξικές ουσίες. Ένα άλλο πλεονέκτημα είναι ότι τα βιολογικά προϊόντα είναι πιο νόστιμα.

6. Κομποστοποίηση Λίγοι κάδοι κομποστοποίησης στον κήπο αποτελούν μια εξαιρετική ευκαιρία για να αποφευχθεί η ρύπανση, καθώς επίσης και αξιόλογη πηγή φυσικού λιπάσματος για τον κήπο σας. Η κοπριά δεν είναι επιβλαβής για το περιβάλλον και μειώνει τη ρύπανση.

7. Χρησιμοποιείστε επαναφορτιζόμενες μπαταρίες Οι μπαταρίες είναι εξαιρετικά επικίνδυνες για το περιβάλλον και, δυστυχώς, μόνο ένα μέρος αυτών πηγαίνει για ανακύκλωση. Το υπόλοιπο πετιέται και γίνεται ένας επικίνδυνος εχθρός του περιβάλλοντος. Δύο ή τρία σετ επαναφορτιζόμενων μπαταριών θα αποτρέψει τον παραπάνω κίνδυνο. 8. Κόψτε το κάπνισμα Είναι περιττό να πούμε ότι το τσιγάρο βλάπτει την υγεία σας. Είναι η αιτία ενός μεγάλου αριθμού θανατηφόρων ασθενειών. Πολλοί άνθρωποι, όταν σβήνουν το τσιγάρο τους το πετούν στο έδαφος, γεγονός που είναι σκέτη ρύπανση. Επιπρόσθετα, αυξάνουν την μόλυνση του αέρα και βλάπτουν και όσους δεν καπνίζουν. Είναι δίκαιο αυτό;;; 9. Συντηρήστε το αυτοκίνητό σας Τα αυτοκίνητα αποτελούν σημαντική πηγή ρύπανσης και ο αριθμός τους κάθε χρόνο αυξάνεται. Είναι σημαντικό να διατηρείτε το αυτοκίνητό σας σε καλή κατάσταση. Ένα αυτοκίνητο που δεν συντηρείται τακτικά, διασπείρει στην ατμόσφαιρα επιβλαβή αέρια και χημικές ουσίες. Επίσης πρέπει να φουσκώνετε και τα λάστιχά σας τακτικά. 10. Μιλήστε για το θέμα αυτό Το να συζητάτε το θέμα της προστασίας του περιβάλλοντος με φίλους και την οικογένεια, μπορεί πραγματικά να βοηθήσει. Όσοι περισσότεροι άνθρωποι μαθαίνουν τους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να προστατέψουμε το περιβάλλον, τόσο περισσότερες πιθανότητες υπάρχουν να καλυτερέψουμε τα πράγματα. Αν και απλά τα παραπάνω μέτρα και οι συμβουλές μπορεί να είναι εξαιρετικά αποτελεσματικά σε βάθος χρόνου και μπορούν να επιτευχθούν με λίγη προσπάθεια από μέρους μας. Άλλωστε, όλοι ζούμε στον ίδιο πλανήτη και είναι καθήκον μας να τον προστατέψουμε με όποιον τρόπο μπορούμε. Πηγή: http://aksioperierga.blogspot.gr/2011/07/10.html

Ακραία καιρικά φαινόμενα: Το δακτυλικό αποτύπωμα της κλιματικής αλλαγής

Το σύνολο των μετεωρολογικών παραμέτρων σε μια συγκεκριμένη τοποθεσία και κατά μια χρονική στιγμή, ορίζεται ως καιρός, ενώ τα μετεωρολογικά εκείνα φαινόμενα στα οποία παρατηρούνται οι μέγιστες ή ελάχιστες τιμές μετεωρολογικών παρατηρήσεων ασυνήθιστων ή πολύ σπάνιων , χαρακτηρίζονται ως ακραία καιρικά φαινόμενα. Τα ακραία φαινόμενα χαρακτηρίζονται έτσι ως προς το Χρόνο, την Ένταση, τη Διάρκεια, τη Θέση, τις βλάβες στον Άνθρωπο. Ακόμα και αν η πρόβλεψη τέτοιων φαινομένων είναι μόνο βραχυπρόθεσμα δυνατή, σε μακροπρόθεσμη κλίμακα οφείλει να υπάρχει συνεχής διατήρηση των μέτρων αντιμετώπισης και συνεχούς ετοιμότητας. Καταιγίδες, τυφώνες, ανεμοστρόβιλοι, σίφωνες, χιονοθύελλες, καύσωνες, καθώς και κάποια σπανιότα (,άλλοτε φαντασμαγορικά και άλλοτε φονικά) φαινόμενα, γίνονται εξαιρετικά επικίνδυνα , τα οποία έχουν ευρύτατες επιπτώσεις στα οικοσυστήματα, την οικονομία, την ναυτιλία και την ανθρώπινη υγεία. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα τα οποία αποτελούν μάστιγα στην κοινωνία, οφείλονται στην κλιματολογική αλλαγή όπως έκανε γνωστό με έκθεσή του ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος, επειδή ο πλανήτης θερμαίνεται, η στάθμη της θάλασσας αυξάνεται και η ανθρώπινη δραστηριότητα ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό. Η κλιματική αλλαγή, που προκαλεί καταστροφικές συνέπειες, αποτελεί μια εξέλιξη που ίσως είναι αμετάκλητη και γι’ αυτό οι πολιτικές ηγεσίες του κόσμου πρέπει να αναγκάζονται να παίρνουν μέτρα αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής. Βέβαια η πρόβλεψη τέτοιων φαινομένων είναι δυνατή, πλην όμως τα μέτρα που θα πρέπει να λαμβάνονται για την αντιμετώπιση ακριβώς τέτοιων φαινομένων θεωρούνται πολύ δαπανηρά για την συνεχή διατήρηση και ετοιμότητά τους. Η αντιμετώπιση αυτών των φαινομένων, όταν συμβούν, ανήκει κατ΄ αντικείμενο και καθ΄ ύλη αρμοδιότητα σε ειδικές συντονιστικές υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, κατά Χώρα, που συγκροτούνται από διάφορα υπουργεία, των επιμέρους διευθύνσεων και άλλων υπηρεσιών τους όπου και κινητοποιούν τα διάφορα κλιμάκια (προσωπικό) με τα αντίστοιχα διαθέσιμα μέσα και υλικά, κατά περίπτωση. Σε μεγάλης έκτασης τέτοιων συμβάντων δεν είναι σπάνιες ακόμη και διακρατικές συνεργασίες συντονιστικών υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης.

Ακραία καιρικά φαινόμενα: ΗΠΑ, ο «σάκος του μποξ» της Γης(εφημ. Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ) Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ο… σάκος του μποξ της Γης για τις ακραίες καιρικές συνθήκες. Τη γεωγραφία των ΗΠΑ «δείχνουν» πολλοί ειδικοί ως υπαίτια για τα σφοδρά χτυπήματα από ισχυρότερα, πιο κοστοβόρα, ποικίλα και συχνά ακραία καιρικά φαινόμενα από οπουδήποτε αλλού στον πλανήτη. Δύο ωκεανοί, ο Κόλπος του Μεξικού, τα Βραχώδη Ορη, οι χερσόνησοι όπως η Φλόριντα, τα συγκρουόμενα μέτωπα της καταιγίδας και ο αεροχείμαρρος δημιουργούν φυσικά έναν συνδυασμό που επιφέρει αυτές τις καιρικές συνθήκες. Κι αυτό είναι απλώς ένα τμήμα του προβλήματος. Η φύση δεν ήταν μεν γενναιόδωρη με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και οι άνθρωποι έβαλαν το χεράκι τους επί τα χείρω χτίζοντας οτιδήποτε οπουδήποτε, όπως είπαν αρκετοί ειδικοί στο Associated Press. Στη συνέχεια, αν προσθέσουμε και την κλιματική αλλαγή… «προσδεθείτε• αναμένονται κι άλλα ακραία φαινόμενα», δήλωσε ο Ρικ Σπίνραντ, επικεφαλής της Εθνικής Υπηρεσίας Ωκεανών και Ατμόσφαιρας. Ανεμοστρόβιλοι. Τυφώνες. Ξαφνικές πλημμύρες. Ξηρασίες. Πυρκαγιές. Χιονοθύελλες. Καταιγίδες πάγου. Τροπικοί κυκλώνες. Φαινόμενο της ψυχρής λίμνης. Κύματα καύσωνα. Σοβαρές καταιγίδες. Χαλάζι. Αστραπές. Ατμοσφαιρικά ποτάμια. Ανελέητες καταιγίδες. Καταιγίδες σκόνης. Μουσώνες. Κυκλώνες-βόμβες. Και η επίφοβη πολική δίνη. «Είμαστε γεωγραφικά άτυχοι»

Καταρχήν, έχει να κάνει με το «σε ποιο σημείο του κόσμου βρισκόμαστε», είπε η κλιματολόγος της πολιτείας της Βόρειας Καρολίνας, Κάθι Ντέλο. «Είμαστε πραγματικά λιγάκι… άτυχοι». Μπορεί η Κίνα να έχει μεγαλύτερο πληθυσμό και αχανή χερσαία έκταση όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά «δεν έχει την ίδια σύγκρουση αέριων μαζών όσο στις ΗΠΑ, όπου προκαλούνται πολλά από τα ακραία καιρικά φαινόμενα», είπε η Σούζαν Κάτερ, διευθύντρια του Ινστιτούτου Ευπάθειας και Ανθεκτικότητας Κινδύνων στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καρολίνας. Οι ΗΠΑ είναι μακράν ο… βασιλιάς των ανεμοστρόβιλων και άλλων ισχυρών καταιγίδων. «Εχει ουσιαστικά να κάνει με δύο πράγματα. Πρώτον, με τον Κόλπο του Μεξικού. Και, δεύτερον, με το υπερυψωμένο έδαφος προς τα δυτικά», δήλωσε ο Βίκτορ Τζενσίνι, καθηγητής Μετεωρολογίας στο Πανεπιστήμιο του Βόρειου Ιλινόις. «Η αλήθεια είναι ότι, όπου κι αν βρίσκεστε στην αμερικανική επικράτεια, πιθανότατα έχετε βιώσει από πρώτο χέρι ένα σοβαρό καιρικό φαινόμενο», είπε ο Σπίνραντ. Το Κεντάκι αποκαλύπτει…

Οι φονικοί ανεμοστρόβιλοι του Δεκεμβρίου του 2021 που έπληξαν το Κεντάκι αποτύπωσαν τη μοναδικότητα των Ηνωμένων Πολιτειών. Χτύπησαν περιοχές με μεγάλο πληθυσμό μεταναστών. Τα θύματα ήταν άνθρωποι που έφυγαν από την Κεντρική και Νότια Αμερική, τη Βοσνία και την Αφρική. Ενα τεράστιο πρόβλημα ήταν ότι οι ανεμοστρόβιλοι δεν αποτελούσαν φαινόμενο στις προηγούμενες πατρίδες αυτών των ανθρώπων, κι έτσι δεν ήξεραν πώς να τους αναγνωρίσουν, πώς να αντιδράσουν – δεν γνώριζαν καν ότι έπρεπε να ανησυχούν για τους ανεμοστρόβιλους», είπε ο Τζόζεφ Τρουχίλο Φάλκον, κοινωνικός επιστήμονας που ερεύνησε την επαύριον των φαινομένων. Με ψυχρότερο αέρα στην Αρκτική και θερμότερο αέρα στις τροπικές περιοχές, τα εδάφη ανάμεσά τους έχουν τον πιο ενδιαφέροντα καιρό λόγω του τρόπου με τον οποίο ο αέρας ενεργεί σε συγκρουόμενες θερμοκρασίες και ότι η διαφορά θερμοκρασίας βορρά-νότου εντείνει τον αεροχείμαρρο, όπως είπε ο καθηγητής Μετεωρολογίας του Βόρειου Ιλινόις Ουόκερ Ασλι.

Στη συνέχεια, ας βάλουμε στο ισοζύγιο τις οροσειρές που διασχίζουν τον βορρά ώς τον νότο, που παρεμβάλλονται στους ανέμους που πνέουν από τα δυτικά προς τα ανατολικά, έχοντας από κάτω όλο τον ζεστό Κόλπο του Μεξικού. Ο Κόλπος εγχέει ζεστό, υγρό αέρα κάτω από τον συχνά πιο δροσερό, ξηρό αέρα που σηκώνεται από τα βουνά, «και αυτό δεν συμβαίνει πραγματικά πουθενά αλλού στον κόσμο», είπε ο Τζενσίνι. Ο Νότος βάλλεται Αν οι Ηνωμένες Πολιτείες στο σύνολό τους είναι σε δεινή καιρική κατάσταση, τότε ο Νότος είναι χειρότερη θέση, δήλωσε ο καθηγητής Μετεωρολογίας του Πανεπιστημίου της Τζόρτζια, Μάρσαλ Σέφερντ, πρώην πρόεδρος της Αμερικανικής Μετεωρολογικής Εταιρείας. Η Φλόριντα, η Βόρεια Καρολίνα και η Λουιζιάνα είναι επίσης εκτεθειμένες στο νερό, κι έτσι είναι πιο ευάλωτες στους τυφώνες, είπαν οι Σέφερντ και Ντέλο. Ο Νότος έχει περισσότερες προκατασκευασμένες κατοικίες που είναι ευάλωτες σε κάθε είδους καιρικά φαινόμενα και οι καταιγίδες είναι πιο πιθανό να συμβούν εκεί τη νύχτα, είπε ο Ασλι. Οι νυχτερινές καταιγίδες είναι θανατηφόρες επειδή οι άνθρωποι δεν μπορούν να τις δουν εγκαίρως και είναι λιγότερο πιθανό να κατορθώσουν καλυφθούν, ενώ χάνουν τις προειδοποιήσεις καθ’ όσον κοιμούνται. Οι ακραίες καιρικές συνθήκες που προκαλούνται από τη μοναδική γεωγραφία της Αμερικής δημιουργούν κινδύνους. Αλλά «χρειάζονται» και οι άνθρωποι για να μετατρέψουν αυτούς τους κινδύνους σε καταστροφές, είπαν οι Ασλι και Τζενσίνι. «Η ασφάλεια αγοράζεται» «Ενας από τους τρόπους με τους οποίους μπορούν οι κοινότητες να γίνουν πιο ανθεκτικές είναι να μην αναπτύσσονται με τρόπους επιρρεπείς στον κίνδυνο ή στο πιο επιρρεπές στον κίνδυνο τμήμα της κοινότητας», είπε η Κάτερ. Τα κατασκευαστικά πρότυπα, απ’ ό,τι φαίνεται, δεν είναι ανθεκτικά στις καταιγίδες, είπε ο Ασλι. «Η υποδομή μας καταρρέει και δεν είναι καθόλου ανθεκτική στο κλίμα», είπε ο Σέφερντ. Η φτώχεια δυσκολεύει την προετοιμασία για τις καταστροφές και την ανάκαμψη από αυτές, ειδικά στον Νότο, είπε ο Σέφερντ. Αυτή η ευπάθεια είναι ένα ακόμα μεγαλύτερο ζήτημα σε άλλα μέρη στον κόσμο. «Η ασφάλεια αγοράζεται», είπε η Ασλι. «Οσοι είναι ευκατάστατοι και έχουν πόρους μπορούν να αγοράσουν ασφάλεια – θα είναι οι πιο ανθεκτικοί στην καταστροφή.… Δυστυχώς δεν είμαστε όλοι έτσι». «Είναι λυπηρό που πρέπει να ζήσουμε αυτές τις συντριπτικές απώλειες», είπε ο Κιμ Κομπ, καθηγητής Περιβάλλοντος και Κοινωνίας στο Πανεπιστήμιο Brown. «Δυσχεραίνουμε την κατάστασή μας με το να μην καταλαβαίνουμε την ευαλωτότητα, δεδομένης της γεωγραφικής… τύχης που αντιμετωπίζουμε». Πηγή: Associated Press

Η κλιματική αλλαγή κάνει πιο συχνά και πιο φονικά τα ακραία καιρικά φαινόμενα Η κλιματική αλλαγή που προκαλείται από τον άνθρωπο έκανε τα δέκα πιο θανατηφόρα ακραία καιρικά φαινόμενα των τελευταίων 20 ετών πιο έντονα και πιο πιθανά, σύμφωνα με νέα μελέτη. Οι δολοφονικές καταιγίδες, οι καύσωνες και οι πλημμύρες έπληξαν την Ευρώπη, την Αφρική και την Ασία σκοτώνοντας περισσότερους από 570.000 ανθρώπους. Η νέα ανάλυση υπογραμμίζει πώς οι επιστήμονες μπορούν τώρα να διακρίνουν το δακτυλικό αποτύπωμα της κλιματικής αλλαγής σε περίπλοκα καιρικά φαινόμενα. Η μελέτη περιελάμβανε εκ νέου ανάλυση δεδομένων για ορισμένα από τα ακραία καιρικά φαινόμενα και πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες από την ομάδα World Weather Attribution (WWA) στο Imperial College του Λονδίνου. «Αυτή η μελέτη θα πρέπει να ανοίξει τα μάτια για τους πολιτικούς ηγέτες που στηρίζονται στα ορυκτά καύσιμα που θερμαίνουν τον πλανήτη και καταστρέφουν ζωές. Αν συνεχίσουμε να καίμε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και άνθρακα, τα δεινά θα συνεχιστούν» δήλωσε ο Δρ. Φρέντερικ Ότο, συνιδρυτής και επικεφαλής του WWA. Οι ερευνητές εστίασαν στα 10 πιο θανατηφόρα καιρικά φαινόμενα που καταγράφηκαν στη Διεθνή Βάση Δεδομένων Καταστροφών από το 2004. Τότε ήταν που δημοσιεύτηκε η πρώτη μελέτη που συνδέει ένα καιρικό γεγονός -έναν καύσωνα στην Ευρώπη- με το μεταβαλλόμενο κλίμα μας. Ο κατάλογος Το πιο θανατηφόρο γεγονός των δύο τελευταίων δεκαετιών ήταν η ξηρασία στη Σομαλία το 2011, η οποία υπολογίζεται ότι σκότωσε περισσότερους από 250,000 ανθρώπους. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η χαμηλή βροχόπτωση που οδήγησε την ξηρασία έγινε πιο πιθανή και πιο ακραία λόγω της κλιματικής αλλαγής.

Ο κατάλογος περιλαμβάνει τον καύσωνα που έπληξε τη Γαλλία το 2015 σκοτώνοντας περισσότερους από τρεις ανθρώπους, όπου οι ερευνητές λένε ότι οι υψηλές θερμοκρασίες ήταν διπλάσιες λόγω της κλιματικής αλλαγής.

Κλιματική αλλαγή

Η κλιματική αλλαγή είναι η μεταβολή του παγκοσμίου κλίματος και ειδικότερα οι μεταβολές των μετεωρολογικών συνθηκών που εκτείνονται σε μεγάλη χρονική κλίμακα. Τέτοιου τύπου μεταβολές περιλαμβάνουν στατιστικά σημαντικές διακυμάνσεις ως προς τη μέση κατάσταση του κλίματος ή τη μεταβλητότητά του, που εκτείνονται σε βάθος χρόνου δεκαετιών ή και περισσότερων ετών. Οι κλιματικές αλλαγές οφείλονται σε φυσικές διαδικασίες, καθώς και σε ανθρώπινες δραστηριότητες με επιπτώσεις στο κλίμα, όπως η τροποποίηση της σύνθεσης της ατμόσφαιρας. Στη Σύμβαση-Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για τις Κλιματικές Μεταβολές (UNFCC), η κλιματική αλλαγή ορίζεται ειδικότερα ως η μεταβολή στο κλίμα που οφείλεται άμεσα ή έμμεσα σε ανθρώπινες δραστηριότητες, διακρίνοντας τον όρο από την κλιματική μεταβλητότητα που έχει φυσικά αίτια.[1] Τα τελευταία χρόνια εξαιτίας της υπερκατανάλωσης προϊόντων του πρωτογενή τομέα, της αλόγιστης υπερκατανάλωσης των φυσικών πόρων και την αύξηση του πληθυσμού της Γης υποβαθμίστηκε το φυσικό περιβάλλον με αποτέλεσμα να υπάρχει μια ανισορροπία μεταξύ των χωρών του ανεπτυγμένου και αναπτυσσόμενου κόσμου. Παγκόσμιος σκοπός των κρατών, φορέων και συλλόγων είναι η συνεργασία μεταξύ τους για την αειφόρο ανάπτυξη σε όλα τα γεωγραφικά επίπεδα και την καταπολέμηση της ανισότητας σε διεθνές επίπεδο. Ταυτόχρονα, είναι χαρακτηριστικό ότι έχει αναπτυχθεί ένα παγκόσμιο κίνημα που ζητά την ισοκατανομή των περιβαλλοντικών βαρών και την κλιματική δικαιοσύνη.[2] Σύμφωνα με ανακοίνωση του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού το 2020, η θερμοκρασία θα συνεχίσει να ανεβαίνει σε παγκόσμιο επίπεδο για τα επόμενα 5 χρόνια, και το ενδεχόμενο προσωρινής αύξησης κατά περισσότερο από 1,5 βαθμό Κελσίου πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα, είναι ισχυρό.[3] Οι κυριότεροι παράγοντες των φυσικών κλιματικών αλλαγών Αν και υπάρχει συμφωνία μεταξύ των επιστημόνων ως προς το ότι στους παράγοντες αποδίδεται ο επηρεασμός των χαρακτηριστικών του ισοζυγίου ενέργειας μέσω της θερμοκρασιακής ισορροπίας, εντούτοις υπάρχουν διάφορες προτάσεις ως προς τους πιθανούς παράγοντες. Πάντως αυτοί μπορεί να διακριθούν είτε σε ενδογενείς ή εξωγενείς, αναφορικά με το κλιματικό σύστημα. Εξαιρουμένου του ανθρώπινου παράγοντα και αδιακρίτως με το εάν πρόκειται για ενδογενούς ή εξωγενούς προέλευσης, οι υπόλοιποι κυριότεροι παράγοντες κατά τον Μαχαίρα, είναι οι μετακινΞήσεις των ηπείρων στην επιφάνεια της γης, οι ηφαιστειακές εκρήξεις, οι μεταβολές της ηλιακής δραστηριότητας, και οι ανωμαλίες στη γήινη κίνηση.[4] Ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή Οι άνθρωποι επηρεάζουν ολοένα και περισσότερο το κλίμα και τη θερμοκρασία της γης μέσω της χρήσης ορυκτών καυσίμων, της αποψίλωσης των ομβρόφιλων δασών και της κτηνοτροφίας. Οι δραστηριότητες αυτές προσθέτουν τεράστιες ποσότητες αερίων του θερμοκηπίου στα αέρια που υπάρχουν στην ατμόσφαιρα, προκαλώντας αύξηση του φαινομένου του θερμοκηπίου και υπερθέρμανση του πλανήτη.[5] Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτών είναι ο καύσωνας των 38 βαθμών Κελσίου που "χτύπησε" τη Σιβηρία, ο οποίος, σύμφωνα με τους επιστήμονες, θα ήταν σχεδόν αδύνατος εάν δεν υπήρχε η κλιματική αλλαγή.[6] Συμβολή αερίων στην αύξηση της θερμοκρασίας Εξαιρουμένων των υδρατμών, τα κυριότερα αέρια που συμμετέχουν στην αύξηση της θερμοκρασίας είναι το διοξείδιο του άνθρακα, το μεθάνιο , οξείδια του αζώτου, χλωροφθοράνθρακες και όζον (.[7] Παραπομπές 1. United Nations Framework Convention on Climate Change, United Nations, 1992, Αρ.1, παρ.3 2. ↑ Tokar, Brian, Κλιματική Δικαιοσύνη, Προοπτικές για την Κλιματική Κρίση και την Κοινωνική Αλλαγή, μτφρ. Σταύρος Καραγεωργάκης, Αντιγόνη, Θεσσαλονίκη, 2013. 3. ↑ «WMO: Η θερμοκρασία θα συνεχίσει να ανεβαίνει για 5 χρόνια». Athens Voice. Ανακτήθηκε στις 15 Ιουλίου 2020. 4. ↑ Μαχαίρας, Π. (2006). Κλιματικές Αλλαγές (Σημειώσεις). auth.gr. Θεσσαλονίκη: Τμήμα Εκδόσεων ΑΠΘ. Ανακτήθηκε στις 1 Δεκεμβρίου 2017. 5. ↑ «Αίτια της κλιματικής αλλαγής». europa.eu. European Commission. Ανακτήθηκε στις 1 Δεκεμβρίου 2017. 6. ↑ «Καύσωνας στη Σιβηρία: Σχεδόν αδύνατος χωρίς την κλιματική αλλαγή». Athens Voice. Ανακτήθηκε στις 22 Ιουλίου 2020. Πηγή: ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ

Κλιματική αλλαγή: Είμαστε στο παρά πέντε; (https://eody.gov.gr/wp-content/uploads/2019/05/klimatiki-allagi.pdf)

Είναι πλέον γενικά αποδεκτό ότι το κλίμα αλλάζει σε παγκόσμια κλίμακα. Ένας εμφανής-εύκολα παρατηρήσιμος δείκτης είναι η περιβαλλοντική θερμοκρασία που έχει αυξηθεί. Η κλιματική αλλαγή επηρεάζει την ανθρώπινη υγεία ποικιλοτρόπως. Ανάλογα με το γεωγραφικό εύρος, μπορεί να διαταραχθεί η εποχικότητα ορισμένων μολυσματικών νόσων. Ως κλιματική αλλαγή νοείται η μεταβολή του παγκόσμιου κλίματος και ειδικότερα οι μεταβολές των μετεωρολογικών συνθηκών που εκτείνονται σε μεγάλη χρονική κλίμακα. Στη Σύμβαση-Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για τις Κλιματικές Μεταβολές (UNFCC), ως κλιματική αλλαγή ορίζεται ειδικότερα η μεταβολή στο κλίμα που οφείλεται άμεσα ή έμμεσα σε ανθρώπινες δραστηριότητες, διακρίνοντας τον όρο από την κλιματική μεταβλητότητα που έχει φυσικά αίτια. 1 Εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής η στάθμη της θάλασσας αυξάνεται, οι παγετώνες λιώνουν και η τυπολογία των ατμοσφαιρικών κατακρημνισμάτων αλλάζει. Παρατηρούνται ακόμη ακραία καιρικά φαινόμενα -εντονότερα και πιο εντατικά-, μείωση του ατμοσφαιρικού όζοντος, αλλαγές στο οικοσύστημα λόγω της απώλειας της βιοποικιλότητας, αλλαγές στα υδρολογικά συστήματα και τις προμήθειες του γλυκού πόσιμου νερού, υποβάθμιση του εδάφους και αστικοποίηση. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων 50 ετών, οι ανθρώπινες δραστηριότητες - κυρίως αυτές που έγκεινται στην καύση ορυκτών καυσίμων - έχουν προκαλέσει αύξηση των ποσοτήτων διοξειδίου του άνθρακα και άλλων αερίων -των λεγομένων «αερίων του θερμοκηπίου»-. Τα αέρια αυτά απορροφούν την υπέρυθρη ακτινοβολία που εκπέμπεται από τη Γη, αντί να της επιτραπεί η ελεύθερη διαφυγή στο διάστημα. Λόγω του κλιματικού αυτού φαινομένου παγιδεύεται επιπρόσθετη θερμότητα στα χαμηλότερα ατμοσφαιρικά στρώματα. Συγκεκριμένα, τα τελευταία 100 έτη η παγκόσμια θερμοκρασία έχει αυξηθεί κατά 0.75o C περίπου, ενώ τα τελευταία 25 έτη, ο ρυθμός θέρμανσης του πλανήτη έχει αυξηθεί σε άνω των 0.18o C ανά δεκαετία. 2 Η αύξηση της περιβαλλοντικής θερμοκρασίας απειλεί να: • οδηγήσει σε υψηλότερα επίπεδα ορισμένων ατμοσφαιρικών ρύπων. • οδηγήσει σε αύξηση της μετάδοσης ασθενειών μέσω ακάθαρτου νερού και μολυσμένων τροφίμων. 3 • θέσει σε κίνδυνο τη γεωργική παραγωγή σε ορισμένες από τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες. • αυξήσει τον κίνδυνο ακραίων καιρικών φαινομένων. 2 Η εκτίμηση του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής και της επιρροής του στην υγεία του ανθρώπου απαιτεί μια νέα προοπτική η οποία επικεντρώνεται στα οικοσυστήματα και στην αναγνώριση ότι τα θεμέλια της μακροπρόθεσμης καλής υγείας των πληθυσμών βασίζεται σε μεγάλο μέρος στη στήριξη της ζωής και των οικοσυστημάτων για τη συνέχιση ύπαρξης ζωής και λειτουργικότητας της βιόσφαιρας. Η αλλαγή του κλίματος πρόκειται να επηρεάσει αναπόφευκτα-ήδη έχουμε πολλές πρώτες ενδείξεις- τις βασικές απαιτήσεις για την διατήρηση της υγείας, όπως ο καθαρός αέρας και το νερό, η επαρκής τροφή και η ύπαρξη καταλύματος. Κάθε χρόνο, περίπου 800.000 άνθρωποι πεθαίνουν από αιτίες όπως η ατμοσφαιρική ρύπανση4 , 1,8 εκατ. από διάρροια που σε μεγάλο βαθμό οφείλεται στην έλλειψη πρόσβασης σε πόσιμο νερό και σύστημα αποχέτευσης καθώς και από την κακή υγιεινή, 3,5 εκατ. από τον υποσιτισμό3 και περίπου 60.000 από φυσικές καταστροφές. Η κλιματική αλλαγή δημιουργεί επίσης νέες προκλήσεις για τον έλεγχο των μολυσματικών ασθενειών. Πολλές από τις μείζονες αιτίες θανάτου είναι τα νοσήματα που συνδέονται με την αλλαγή των κατακρυμνησμάτων, συμπεριλαμβανομένης της χολέρας και άλλων διαρροϊκών ασθενειών, καθώς και ασθενειών όπως η ελονοσία, ο δάγκειος πυρετός και άλλες λοιμώξεις που μεταδίδονται με διαβιβαστές. Εν ολίγοις, η κλιματική αλλαγή απειλεί να επιβραδύνει, ακόμα και να αντιστρέψει την πρόοδο που έχει σημειώσει η παγκόσμια κοινότητα για τη δημόσια υγεία αναφορικά με τις προαναφερθείσες ασθένειες.5 Αποτελεί κοινό συμφέρον η αντιμετώπιση των κινδύνων για την υγεία, σε όποιο γεωγραφικό μήκος και πλάτος και αν λάβουν χώρα. Η συνεχής αλλαγή του κλίματος, σε συνδυασμό με την παγκοσμιοποίηση, δυσχεραίνει τον περιορισμό των μολυσματικών ασθενειών στο σημερινό εύρος τους. Επιπλέον προκλήσεις για την υγεία προκύπτουν από την μετακίνηση πληθυσμών, πράγμα που μπορεί να συνεπάγεται συγκρούσεις, που είναι εξαιρετικά δύσκολο να περιοριστούν εντός των εθνικών συνόρων. Η βελτίωση των συνθηκών υγείας για όλους τους πληθυσμούς, παράλληλα με μια ταχύτερη και αποτελεσματικότερη διεθνή επιτήρηση των ασθενειών, συμβάλλουν σημαντικά στη διατήρηση και διασφάλιση της δημόσιας υγείας παγκοσμίως.2,5 Σε βάθος χρόνου, όμως, ο μεγαλύτερος αντίκτυπος στην υγεία μπορεί να μην προκαλείται από οξέα συμβάντα, όπως φυσικές καταστροφές ή επιδημίες, αλλά και από τη σταδιακή συσσώρευση πίεσης στα φυσικά, οικονομικά και κοινωνικά συστήματα που στηρίζουν την υγεία, και τα οποία βρίσκονται ήδη υπό πίεση σε μεγάλο μέρος του αναπτυσσόμενου κόσμου. Οι σταδιακές αλλαγές στη διαθεσιμότητα του γλυκού νερού, οι μεταβολές στην παραγωγή τροφίμων, και η αύξηση της στάθμης της θάλασσας έχουν τη δυνατότητα να αυξήσουν τον κίνδυνο ακόμα και εμφύλιων συρράξεων.4 Όλοι οι πληθυσμοί είναι ευάλωτοι στην κλιματική αλλαγή- αλλά μερικοί είναι σε μεγαλύτερο βαθμό. Οι άνθρωποι σε παγκόσμια κλίμακα πρόκειται να επηρεαστούν, αλλά ο βαθμός που θα επηρεαστεί η υγεία των πληθυσμών ποικίλλει, ανάλογα με το πού και πώς ζουν οι άνθρωποι. Αυτοί, που ζουν σε μικρά αναπτυσσόμενα νησιωτικά κράτη, και άλλες παράκτιες περιοχές, μεγαλουπόλεις, ορεινές και πολικές περιοχές είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι, έκαστη πληθυσμιακή ομάδα με διαφορετικό τρόπο. Οι επιπτώσεις στην υγεία αναμένεται να είναι πιο σοβαρές για τους ηλικιωμένους και τα άτομα με αναπηρίες ή προϋπάρχοντα ζητήματα υγείας. Οι ομάδες που είναι πιθανό να εμφανίσουν επιπρόσθετα προβλήματα λόγω της επακόλουθης επιβάρυνσης της νόσου είναι τα παιδιά, οι άποροι και ιδίως οι γυναίκες.2 Η κλιματική αλλαγή δεν μπορεί πλέον να θεωρείται απλώς ένα περιβαλλοντικό ή αναπτυξιακό ζήτημα. Η σημαντικότερη απόρροιά της είναι ότι θέτει σε κίνδυνο την προστασία και βελτίωση της ανθρώπινης υγείας και ευημερίας. Είναι αναγκαία η καλύτερη εκτίμηση της διάστασης του προβλήματος «κλιματική αλλαγή» τόσο για την ανάπτυξη μιας αποτελεσματικής πολιτικής και την από κοινού δέσμευση για την αντιμετώπισή του.5 Η ενίσχυση των δημόσιων υπηρεσιών υγείας πρέπει να αποτελέσει κεντρικό άξονα για την προσαρμογή και αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Η διεθνής υγειονομική κοινότητα έχει πληθώρα εμπειριών στην προστασία των ανθρώπων από τους εξαρτώμενους από την κλιματική αλλαγή κινδύνους καθώς και αποδεδειγμένα οικονομικά αποδοτικές παρεμβάσεις υγείας είναι ήδη διαθέσιμες για την αντιμετώπιση των πλέον επειγουσών καταστάσεων. Η διεύρυνση της κάλυψης των διαθέσιμων παρεμβάσεων θα μπορούσαν να βελτιώσουν σημαντικά την υγεία σε παρόντα χρόνο και σε συνδυασμό με μακρόπνοο σχεδιασμό, θα μειώσε επίσης την ευπάθεια του γενικού πληθυσμού στις κλιματικές αλλαγές σε βάθος χρόνου. Η ποικίλη- εκτεταμένη- μακροπρόθεσμη και άνιση κατανομή των κινδύνων υγείας κάνει την κλιματική αλλαγή μια πραγματικά παγκόσμια πρόκληση, καλώντας για μια άνευ προηγουμένου παγκόσμια συνεργασία. Για να ενισχυθεί η υγεία παγκοσμίως και να υπάρξει αποτελεσματική απάντηση στην κλιματική αλλαγή, θα πρέπει να δραστηριοποιηθούν συνολικά οι πολίτες, οι επαγγελματίες υγείας, οι δημόσιοι φορείς υγείας, καθώς και οι πολιτικοί ηγέτες. Μια δίκαιη και αποτελεσματική ανταπόκριση για την επίλυση του προβλήματος θα απαιτήσει ανταλλαγή αρμοδιοτήτων μεταξύ των πληθυσμών που συμβάλλουν σε σημαντικό βαθμό στην αλλαγή του κλίματος και αυτών που είναι πιο ευάλωτες στις επιπτώσεις της. Ποιοι είναι οι κίνδυνοι; Παρελθόν και Μέλλον Τα βασικά γεγονότα που αφορούν την κλιματική αλλαγή έχουν πλέον εδραιωθεί. Η γη θερμαίνεται γρήγορα, κυρίως λόγω των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου που προκαλείται από την ανθρωπογενή δραστηριότητα. Εάν τα σημερινά πρότυπα της χρήσης ορυκτών καυσίμων, της ανάπτυξης και της αύξησης το πληθυσμού συνεχιστεί, αυτό θα οδηγήσει σε συνεχιζόμενη κλιματική αλλαγή, με σοβαρές επιπτώσεις στο περιβάλλον και, κατά συνέπεια, στην ανθρώπινη ζωή και υγεία. Η ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ συμβαίνει τώρα. Η αύξηση της θερμοκρασίας παγκοσμίως είναι αδιαμφισβήτητη και φαίνεται από την αύξηση της παγκόσμιας μέσης θερμοκρασίας του αέρα και των ωκεανών, την εκτεταμένη τήξη του χιονιού και του πάγου, και την άνοδο του παγκόσμιου μέσου επιπέδου της θάλασσας. Έντεκα από τα δώδεκα θερμότερα έτη από το 1850 μέχρι σήμερα υπάγονται στην περίοδο 1995-2006. Δυστυχώς, η υπερθέρμανση του πλανήτη έχει επιταχυνθεί τα τελευταία χρόνια. Ο πλανήτης μας έχει θερμανθεί κατά περίπου 0,75 ° C τα τελευταία 100 χρόνια. . Ο ρυθμός αύξησης κατά τα τελευταία 25 χρόνια, ωστόσο, είναι πολύ υψηλότερος, πάνω από 0,18 ° C ανά δεκαετία. Η αύξηση αυτή της θερμοκρασίας υφίσταται σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης, με τις χερσαίες εκτάσεις να θερμαίνονται ταχύτερα από τους ωκεανούς. Η στάθμη της θάλασσας αυξάνεται, οι παγετώνες λιώνουν και τυπολογία των ατμοσφαιρικών κατακρημνισμάτων αλλάζουν. Η στάθμη της θάλασσας έχει αυξηθεί γρηγορότερα την τελευταία δεκαετία από ότι κατά τα προηγούμενα 30 χρόνια. Από το 1900 έως το 2005, τα καιρικά κατακρημνίσματα αυξήθηκαν σημαντικά σε ανατολικές περιοχές της Βορείου και Νοτίου Αμερικής, τη Βόρεια Ευρώπη και τη βόρεια και την κεντρική Ασία. Μειώθηκαν στην περιοχή της Μεσογείου, τη Νότια Αφρική και τμήματα της νότιας Ασίας. Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι περιοχές που πλήττονται από την ξηρασία να έχουν αυξηθεί από το 1970.6 Τα ακραία καιρικά φαινόμενα έχουν αλλάξει σε συχνότητα αλλά και ένταση. Τα επεισόδια καύσωνα έχουν γίνει συχνότερα στις περισσότερες χερσαίες εκτάσεις και η συχνότητα των έντονων καιρικών κατακρημνισμάτων έχει αυξηθεί στις περισσότερες περιοχές. Επίσης, από το 1975, η στάθμη της θαλάσσης έχει αυξηθεί. Τέλος, υπάρχουν ενδείξεις ότι οι ισχυροί τροπικοί κυκλώνες έχουν αυξηθεί από το 1970. 5 Η συνεχής θέρμανση του πλανήτη θα μπορούσε να οδηγήσει σε απροσδόκητα και μη αναστρέψιμα αποτελέσματα. Η τήξη των πάγων στους πόλους θα μπορούσε να προκαλέσει άνοδο της θαλάσσιας στάθμης κατά αρκετά μέτρα, με μεγάλες πλημμύρες στις χαμηλού υψομέτρου περιοχές. Η ξηρασία και οι πυρκαγιές στη λεκάνη του Αμαζονίου, η αύξηση της θερμοκρασίας και οι τυφώνες, θα μπορούσαν να απελευθερώσουν μεγάλες ποσότητες των αερίων του θερμοκηπίου, να επιταχύνουν περαιτέρω την κλιματική αλλαγή.5 Η προκαλούμενη από τον άνθρωπο κλιματική αλλαγή θα συνεχίσει τουλάχιστον για τις επόμενες δεκαετίες. Ακόμα κι αν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου σταματούσαν αυτομάτως, οι θερμοκρασίες αναμένεται να αυξηθούν κατά περίπου 0,6 ° C κατά τον αιώνα, που διανύουμε. Ισχυρή επίδραση στο φαινόμενο αυτό αποτελούν τα μονοπάτια τεχνολογικής ανάπτυξης που ο κόσμος επιλέγει. Σε έναν κόσμο που δίνει υψηλή προτεραιότητα για την αειφόρο χρήση της ενέργειας, οι θερμοκρασίες αναμένεται να αυξηθούν κατά 1,8 ° C (πιθανό εύρος: 1.1 - 2.9 ° C). Αν οι κοινωνίες δώσουν χαμηλότερη έμφαση στην αειφορία, οι θερμοκρασίες αναμένεται να αυξηθούν κατά 4.0 ° C (2.4 έως 6.4 ° C), με μεγαλύτερη πιθανότητα απότομων ή μη αναστρέψιμων επιδράσεων.2 Η κλιματική αλλαγή και οι επιπτώσεις της στις βασικές λειτουργίες/αρχές στον τομέα της υγείας Η κλιματική αλλαγή θα επηρεάσει, σε σημαντικά αρνητικό βαθμό, μερικές από τις πιο θεμελιώδεις προϋποθέσεις για την καλή υγεία όπως: ο καθαρός αέρας, το νερό, τα τρόφιμα σε επάρκεια και ποιότητα, την εύρεση καταλύματος και τη γενική διατήρηση της υγείας. Το κλίμα του πλανήτη τώρα αλλάζει γρηγορότερα από οποιαδήποτε άλλη χρονική περίοδο στην ιστορία του ανθρώπινου πολιτισμού, και πολλές από τις επιπτώσεις αυτής της αλλαγής θα είναι ιδιαιτέρως αισθητές στην υγεία. Οι σοβαρότεροι κίνδυνοι μέλλονται για τα αναπτυσσόμενα κράτη, με αρνητικές επιπτώσεις για την επίτευξη των σχετιζομένων με την υγεία «Αναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετίας» του δικαιώματος όλων των ανθρώπων στην υγεία. Οι ακραίες ατμοσφαιρικές θερμοκρασίες και η ατμοσφαιρική μόλυνση είναι επικίνδυνες για την υγεία. Οι καύσωνες συμβάλλουν σημαντικά και άμεσα στους θανάτους από καρδιαγγειακά και αναπνευστικά νοσήματα, ιδιαίτερα μεταξύ των ηλικιωμένων. Οι υψηλές θερμοκρασίες επίσης αυξάνουν τα επίπεδα του όζοντος και άλλων ατμοσφαιρικών ρύπων που επιδεινώνουν τις καρδιαγγειακές και αναπνευστικές παθήσεις. Επίσης, συμβάλλουν στην αύξηση της γύρης και άλλων αεροαλλεργιογόνων που πυροδοτούν τις κρίσεις άσθματος. Οι πλημμύρες, οι ξηρασίες και το μολυσμένο νερό αυξάνουν τον κίνδυνο εκδήλωσης ασθενειών. Εμφανίζεται επίσης μεταβλητότητα ως προς τα καιρικά κατακρημνίσματα με την αύξηση της συχνότητας και της έντασης αμφότερων των πλημμύρων και των ξηρασιών. Παράλληλα, οι υψηλές θερμοκρασίες επισπεύδουν τα ποσοστά εξάτμισης των επιφανειακών υδάτων και λιώνουν τους παγετώνες που παρέχουν πόσιμο νερό για πολλούς πληθυσμούς. Η έλλειψη φρέσκου-πόσιμου νερού θέτει σε κίνδυνο την υγιεινή, αυξάνοντας έτσι τα ποσοστά διαρροϊκής νόσου. Σε ακραίες περιπτώσεις, η λειψυδρία έχει ως απόρροια την ξηρασία και την πείνα. Μεγάλη ποσότητα νερού, με τη μορφή των πλημμυρών, προκαλεί μόλυνση του αποθέματος γλυκού νερού και δημιουργεί επίσης τις κατάλληλες συνθήκες για την μετάδοση νοσημάτων μέσω διαβιβαστών, όπως είναι τα κουνούπια. Οι κλιματικές επιπτώσεις στη γεωργία είναι εξίσου δυσμενείς αφού ενέχουν την αύξηση του υποσιτισμού στον πλανήτη. Προβλέπεται ελάττωση της γεωργικής εσοδείας σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες λόγω αύξησης της θερμοκρασίας και τις μεταβολές στη συχνότητα και την ένταση βροχοπτώσεων, με αποτέλεσμα τη μείωση αποθεμάτων τροφής. Για τους πληθυσμούς που εξαρτώνται από την γεωργική παραγωγή για τη συντήρησή τους, ή δεν έχουν επαρκές εισόδημα για την εισαγωγή τροφής από άλλα κράτη, η κατάσταση αυτή αναμένεται να μεταφραστεί απευθείας σε ευρύτερη επικράτηση του υποσιτισμού. Ως γνωστόν, ο υποσιτισμός αυξάνει τη σοβαρότητα πολλών λοιμωδών νόσων, ιδιαίτερα στα παιδιά. Ακραίες και μεταβαλλόμενες κλιματικές συνθήκες μπορούν να καταστρέψουν οικισμούς, κοινότητες, τη ζωή στη σημερινή της μορφή. Η αναμενόμενη αύξηση της συχνότητας και της σοβαρότητας των πλημμύρων και των καταιγίδων θα έχει ως αποτέλεσμα την καταστροφή των σπιτιών, των ιατρικών εγκαταστάσεων και άλλων βασικών υπηρεσιών, επηρεάζοντας κυρίως τους ανθρώπους στις φτωχογειτονιές και περιθωριακούς πληθυσμούς. Η σταδιακή άνοδος της στάθμης της θάλασσας, ιδιαίτερα σε συνδυασμό με την εμφάνιση ισχυρότερων καταιγίδων, τείνει να οδηγήσει σε συχνότερες και σοβαρότερες παράκτιες πλημμύρες. Η επακόλουθη καταστροφή σπιτιών και κοινοτήτων τελικά θα αναγκάσει τους «απροστάτευτους» πληθυσμούς να αναζητήσουν ασφαλέστερα εδάφη, αυξάνοντας συχνά τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές πιέσεις στις νέες τοποθεσίες, όπου θα αναζητούν καταφύγιο. Η κλιματική αλλαγή δημιουργεί νέες προκλήσεις για τον έλεγχο των μολυσματικών ασθενειών. Πολλές από τις μείζονες θανατηφόρες ασθένειες που μεταδίδονται από την πόση μολυσμένου νερού και τροφίμων, καθώς και μέσω διαβιβαστών είναι ιδιαίτερα «ευαίσθητες» στις ακραίες καιρικές συνθήκες, επιτείνοντας τη μετάδοσή τους. Η κλιματική αλλαγή απειλεί να επιβραδύνει, να σταματήσει ή να αντιστρέψει την τρέχουσα ιατρική πρόοδο έναντι πολλών από αυτές τις λοιμώξεις. Βεβαίως, δε θα είναι όλες οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής επιβλαβείς, αλλά στον τομέα της υγείας δυσμενείς επιπτώσεις προβλέπεται ότι θα υπερκεράσουν τα πιθανά οφέλη. Ένα θερμότερο κλίμα αναμένεται να αποφέρει οφέλη σε ορισμένους πληθυσμούς, συμπεριλαμβανομένης της μειωμένης θνησιμότητας και νοσηρότητας κατά τη διάρκεια του χειμώνα και την αύξηση της παραγωγής τροφίμων σε τοπικό επίπεδο, ιδιαίτερα στα βόρεια γεωγραφικά πλάτη. Ωστόσο, οι προβλέψεις από τον WHO (Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας- ΠΟΥ-) και της IPCC (Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή) δείχνουν ότι οι αρνητικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής που σχετίζονται με την υγεία είναι μεγαλύτερες και εντονότερες, όπως υποστηρίζεται από αποδεικτικά στοιχεία από ότι τα πιθανά οφέλη. Επιπλέον, οι αρνητικές επιπτώσεις συναθροίζονται κυρίως για τους φτωχούς πληθυσμούς των οποίων η υγεία έχει ήδη τεθεί σε κίνδυνο, διευρύνοντας έτσι το χάσμα της ανισότητας μεταξύ των περισσότερο και των λιγότερο «προνομιούχων» πληθυσμών. Στη συνέχεια παρατίθενται τα λοιμώδη νοσήματα, η εμφάνιση και η συχνότητα των οποίων επηρεάζεται από τις κλιματικές αλλαγές. Τα νοσήματα ταξινομούνται με βάση τον τρόπο μετάδοσής τους.

Άνθρωπος και φύση: μια σχέση σε κίνδυνο ( ; )

της Κατερίνας - Αργυρής Παρώνη, στο περιοδικό Ecotec

Η ατμοσφαιρική ρύπανση, η ηχορύπανση και γενικότερα οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής συνιστούν βασικούς κινδύνους τόσο για την ευημερία της κοινωνίας όσο και για την καθημερινή υγεία των πολιτών, με την φύση να αποτελεί την βάση όλων αυτών και παράλληλα να πλήττεται από τα παραπάνω. Αναλογιζόμενοι, λοιπόν, ότι η ανθρώπινη υγεία και η υγεία των οικοσυστημάτων είναι έννοιες άρρηκτα συνδεδεμένες και όντας θύματα ενός «βιασμού» της φύσης, ήρθε η ώρα να αντιληφθούμε όλα τα οφέλη της σύνδεσης ανθρώπου-φύσης καθώς και τα προβλήματα από τα από αυτή επηρεάζεται.

Η περιβαλλοντική ρύπανση απειλεί την καθημερινότητα μας, καθώς είμαστε εκτεθειμένοι μέσα στα σπίτια μας, στις δουλείες μας αλλά και έξω από αυτές, όταν τρώμε, παίζουμε, κοιμόμαστε, περπατάμε ή τρέχουμε. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα παρά τις σταδιακές αλλαγές που έχουν σημειωθεί σε ορισμένους τομείς με στόχο την πρόοδο και την προστασία τους περιβάλλοντος, να μην είναι αρκετές για την επίτευξη μακροπρόθεσμων στόχων. Το γεγονός αυτό, είναι ιδιαίτερα δυσάρεστο καθώς η ρύπανση σαν κύριο περιβαλλοντικό παράγοντα που συνδέεται με ένα φάσμα νόσων όπως ο καρκίνος, οι καρδιακές παθήσεις, η αναπνευστική νόσος και άλλες νευρολογικές διαταραχές να οδηγεί σε περίπου 400.000 πρόωρους θανάτους ετησίως ενώ σε κάποιες περιπτώσεις μειώνετε και η ποιότητα ζωής.

Η ηχορύπανση, από την άλλη, αποτελεί τον δεύτερο κατά σειρά πιο σημαντικό περιβαλλοντικό κίνδυνο σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, καθώς το 20% του πληθυσμού της Ευρώπης εκτίθεται μακροχρόνια σε επίπεδα θορύβου που είναι επιβλαβή για την υγεία του, προκαλώντας διαταραχές ύπνου, αρνητικές επιπτώσεις στο καρδιαγγειακό και στο μεταβολικό σύστημα αλλά και στις γνωστικές δυσλειτουργίες των παιδιών. Βέβαια, θα ήταν απίθανο ο αριθμός των ατόμων που εκτίθενται σε θόρυβο να μειωθεί σημαντικά στο μέλλον λόγω της αστικής ανάπτυξης και της αυξημένης ζήτησης για μεταφορές. Πέρα από αυτά τα «θεμελιώδη» προβλήματα που απειλούν την υγεία όλων μας σημαντικά είναι και άλλα όπως οι επιπτώσεις του κλίματος, η μόλυνση των υδάτων καθώς και η ποιότητα του πόσιμου νερού. Ζώντας, επομένως, σε μία εποχή που τα προβλήματα αυτά όλο και αμβλύνονται, με τον Covid-19 να αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της συσχέτισης και της επιρροής του οικοσυστήματος στην ανθρώπινη υγεία, πρέπει να εκτιμήσουμε όλα τα οφέλη που μας προσφέρει η φύση έτσι ώστε να μάθουμε να την σεβόμαστε. Θα ήταν το λιγότερο που θα μπορούσαμε να κάνουμε καθώς πέρα από την επιρροή της φύσης ως προς την υγεία επηρεάζει και άλλους παράγοντες καθώς ο οργανισμός χρειάζεται απαραίτητα καθαρό αέρα, τροφή και νερό για να επιβιώσει και μόνο το περιβάλλον του είναι ικανό για να του παράσχει. Πέρα, όμως, από πηγή ζωής η φύση διευκολύνει την ζωή του ανθρώπου ως προς τον βιοπορισμό καθώς αποτελεί γι αυτόν χώρο εργασίας στην ύπαιθρο και γενικότερα σε χώρους πρασίνου, αγροτικής και αλιευτικής εκμετάλλευσης, σωματικής άσκησης αλλά και ευκαιρία για χαλάρωση

Η φύση και ο άνθρωπος, η αιώνια σχέση τους

Κ. Μπαλάσκας, περιοδ. "ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ"

Εν αρχή ην η φύσις. Η φύση είναι η πραγματικότητα. Όλα είναι φύση. Και ο άνθρωπος φύση είναι. Και η κοινωνία φύση είναι, προέκτασή της. Όπως το ζώο μετεξελίχτηκε σε άνθρωπο, έτσι και η ανθρώπινη αγέλη μετεξελίχτηκε σε κοινωνία. Οι εξελίξεις και οι αλλαγές στη ζωή, που μελετούν -από τη σκοπιά της η καθεμιά- επιστήμες όπως η γεωλογία, η παλαιοντολογία, η αρχαιολογία, η ανθρωπολογία, διαρκούν βέβαια, όπως και οι «μέρες» του Θεού στη Γένεση της Παλαιάς Διαθήκης, μεγάλα χρονικά διαστήματα. Οι ανθρώπινες κοινωνίες επιβίωναν παίρνοντας πάντα από τη φύση ό,τι χρειάζονταν για να συντηρηθούν και να καλύψουν τις βασικές ανάγκες των μελών τους. Επιβίωναν ακόμη βρίσκοντας τρόπους να προφυλαχτούν από τις φυσικές αντιξοότητες και τους κινδύνους της φύσης, άλλοτε επιτυχώς και άλλοτε όχι. Η φύση παρείχε γενναιόδωρα τα αγαθά της και ο άνθρωπος, συμφιλιωμένος μαζί της, προσπαθούσε να αντλήσει και να εξασφαλίσει τα προς το ζην σε υποτυπώδεις αρχικά μορφές ανάπτυξης. Κάποτε η φύση «θύμωνε» και τότε οι άνθρωποι δεν ήξεραν πού να κρυφτούν. Τα ξεσπάσματά της ήταν σεισμοί, εκρήξεις ηφαιστείων, καταποντισμοί, πυρκαγιές, κατολισθήσεις, καταιγίδες, τυφώνες, κυκλώνες, θύελλες αλλά και ξηρασίες, σιτοδείες, λιμοί, λοιμοί, επιδημίες και όλα αυτά που ονομάζουμε και σήμερα φυσικές καταστροφές, ακραία καιρικά φαινόμενα, πανδημίες ή με τη γενική έκφραση «θεομηνίες», που ταυτίζει τη φύση με το θεό. Ωστόσο ο άνθρωπος πέτυχε πολλά και θαυμαστά παλεύοντας και ξεπερνώντας σταδιακά τα εμπόδια της φύσης, ανακαλύπτοντας και αξιοποιώντας τον πλούτο της προς το συμφέρον του και την κάλυψη των όλο και πιο αυξημένων αναγκών του. Ήδη ο Σοφοκλής, στο πρώτο στάσιμο της Αντιγόνης του, χαρακτήρισε τον άνθρωπο ως το πιο φοβερό και πιο θαυμαστό απ’ όλα τα φοβερά και τα θαυμαστά, απαριθμώντας μάλιστα και τα επιτεύγματα που τεκμηριώνουν τη «δεινότητα» του ανθρώπου. Μόνο το θάνατο, λέει, δεν κατάφερε ακόμα να αποφύγει, ενώ έχει βρει τρόπους να γλιτώνει από πολλές αρρώστιες. Η αλήθεια είναι όμως πως και τότε και τώρα, με όλα τα θαυμαστά επιτεύγματά του, ο άνθρωπος παραμένει ανήμπορος στη δύναμη της φύσης και στην αιφνίδια επίθεση του απρόοπτου. Παράλληλα βέβαια οι ανθρώπινες κοινωνίες εξελισσόμενες και μεταβαλλόμενες από απλές και χορτοφαγικές σε «τρυφώσες» και καταναλωτικές, οργανώθηκαν πολιτικά, βρήκαν τρόπους και συστήματα πολιτικής διακυβέρνησης, ίδρυσαν θεσμούς και θέσπισαν νόμους προσπαθώντας να εμποδίσουν τη βία και τους αλληλοσπαραγμούς, να συγκρατήσουν την ισχύ σε πλαίσιο δικαιοσύνης κατά το δυνατόν. Η ζωή πάντως βελτιωνόταν θεαματικά και ορισμένες κοινωνίες κατάφεραν να φτάσουν σε πολύ υψηλά επίπεδα διαβίωσης, ευημερίας, ποιότητας ζωής και πολιτισμού. Η εξέλιξη δεν έγινε βέβαια ούτε γρήγορα ούτε εύκολα ούτε παντού ούτε εξίσου. Έγιναν με το πέρασμα του καιρού και ανάλογα με τις φυσικές και ιστορικές συνθήκες, τις οικονομικές δυνατότητες, τη νοοτροπία, αλλά και τη θέληση, την εργασία, τη γνώση, που επένδυσαν οι διάφορες κοινωνίες σε όλες εποχές ως τις μέρες μας, όπου ο αγώνας του ανθρώπου συνεχίζεται. «Φύσις κρύπτεσθαι φιλεῖ», λέει ο Ηράκλειτος, έχει δηλαδή τα μυστικά της η φύση, αλλά και ο άνθρωπος δεν παύει να προσπαθεί με την επιστημονική έρευνα να τα αποκαλύψει θέλοντας να φτάσει σε όλο και πιο υψηλά επίπεδα ανάπτυξης και ισχύος. Η οικονομική ανάπτυξη γίνεται πλέον αυτοσκοπός και ιδεολογία του καπιταλισμού όπου ο άνθρωπος, βιάζει και εκβιάζει τη φύση για να την αναγκάσει να υπηρετήσει τα ποικίλα συμφέροντα των ισχυρών. Με ευνοϊκές πολιτικές και νομικές ρυθμίσεις, με χημικές, και τεχνολογικές παρεμβάσεις ο άνθρωπος μεταβάλλει, μεταλλάσσει και μετατρέπει τη φύση σε ορίζοντα κερδοφορίας, αδιαφορώντας αν η μετάλλαξη της φύσης υποβαθμίζει την ποιότητα ζωής ή προκαλεί ανεπανόρθωτη βλάβη στο περιβάλλον, με κίνδυνο να οδηγήσει σε καταστροφή του πλανήτη. Ήδη η κλιματική αλλαγή (και όχι μόνο) κρούει τον κώδωνα του κινδύνου συνιστώντας μεγαλύτερη οικολογική ευαισθησία και ορθολογικότερη ανάπτυξη. Αλλά τη θέληση των ισχυρών ποιος θα μπορέσει να την εμποδίσει; Παράλληλα εξάλλου ο άνθρωπος αλλάζει και τη δική του φύση, την ανθρώπινη, ώστε να την καταστήσει περισσότερο συμβατή με τη θέλησή του, με την επιθυμία του, με το γούστο του όχι μόνο αποκαθιστώντας βλάβες και δυσλειτουργίες αλλά και διορθώνοντας ατέλειες, λάθη, ελλείψεις ή ενισχύοντας και προσθέτοντας δυνατότητες. Έτσι η φυσική κατάσταση του καθενός μπορεί να γίνει κατά περίπτωση φιλικότερη, υγιέστερη, ισχυρότερη, μακροβιότερη, νεανικότερη, αισθητικά ωραιότερη και ο άνθρωπος να ζει σε καλύτερη σχέση με τον εαυτό του, αρκεί βέβαια να διαθέτει τα απαιτούμενα χρήματα και οι ποικίλες τεχνικές επεμβάσεις (πλαστικής χειρουργικής, τεκνοποίησης, αλλαγής φύλου, ψυχοτρόπα φάρμακα κ.ά.) να γίνονται με τρόπο που να μη θέτει σε κίνδυνο τη ζωή και να μη έρχεται σε σύγκρουση με θεμελιώδη αιτήματα της ανθρώπινης ύπαρξης και τους προβληματισμούς που θέτει η βιοηθική. Ή μήπως αυτά δεν έχουν πια σημασία; Η φύση λοιπόν ήταν εξαρχής και είναι πάντα η πηγή και η βάση της ζωής των ανθρώπων αλλά δεν μπορούμε να ξέρουμε τις δυνατότητες, την αντοχή, τα όριά της. Υποθέτουμε πως είναι άπειρα, ανεξάντλητα, απέραντα, αυτορρυθμιζόμενα. Είναι όμως; Το φυσικό περιβάλλον αλλάζει συνεχώς με τις ανθρώπινες παρεμβάσεις, οι οποίες στην εποχή μας έγιναν εξαιρετικά έντονες, επίμονες και αδιάκοπες, για χάρη της ανάπτυξης και του κέρδους στο μέγιστο δυνατό βαθμό. Το αθλητικό ιδεώδες «πιο γρήγορα, πιο ψηλά, πιο δυνατά» έγινε πλέον κοινωνικά κυρίαρχο καθορίζοντας και τις ατομικές συμπεριφορές: πιο πολύ, πιο πολλά, όλα, «απεριόριστα». Οι Έλληνες είχαν ανακαλύψει την έννοια του μέτρου και τη συναφή έννοια της ύβρης, έννοιες για τις οποίες ο «φαουστικός» άνθρωπος του καιρού μας αδιαφορεί, επιδιώκοντας την υπέρβαση, το παραπέρα, το παραπάνω, το καλύτερο, το άλλο, το αλλιώς τείνοντας προς το άπειρο με κάθε κόστος. Με την κάθε αλλαγή διαμορφώνεται μια νέα φύση που συνήθως συνοδεύεται από μια νέα νομοθεσία προσαρμοσμένη στη νέα πραγματικότητα εν αναμονή της νέας αλλαγής η οποία στην εποχή μας επέρχεται με όλο και ταχύτερους ρυθμούς, σε αντίθεση με τους αργούς ρυθμούς του παρελθόντος. Έτσι πορεύεται πια η ζωή του ανθρώπου. Ζητούμενο είναι να κρατηθεί η πορεία της σε αρμονία και ισορροπία με τη φύση, όχι σε ρήξη και πόλεμο, όπως φαίνεται να επιζητεί η άνευ ορίων και όρων ανάπτυξη.

Πάντα ο άνθρωπος βρισκόταν σε διαρκή επικοινωνία και εξάρτηση με τη φύση, γιατί από αυτήν αντλούσε δυνάμεις για την επιβίωση του. Μπαίνοντας όμως στον 21 ο αιώνα το οικολογικό αποτελεί, ίσως, το κρισιμότερο από τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα. Η ανθρώπινη παρέμβαση για την εκμετάλλευση των φυσικών πόρων προσέλαβε τεράστιες διαστάσεις μετά τη Βιομηχανική Επανάσταση, όταν απελευθερώθηκε η δυνατότητα των ανθρώπινων κοινωνιών να παράγουν αγαθά και υπηρεσίες, σχεδόν σε απεριόριστη κλίμακα. Το φυσικό περιβάλλον έχει μεγάλη σημασία για την ανάπτυξη του ανθρώπου και επιδρά καθοριστικά στην πνευματική και ψυχική του διάπλαση. Στο πλαίσιο αυτό, η επαφή με τη φύση και τα ερεθίσματα που αυτή προσφέρει, βοηθούν στη διατήρηση της ψυχολογικής ισορροπίας του ανθρώπου. Ιδιαίτερα σήμερα που η ποιότητα ζωής είναι υποβαθμισμένη, κρίνεται επιτακτική η επανασύνδεση του ανθρώπου με τον οικολογικό του περίγυρο, προκειμένου ο τελευταίος να αποσυμπιεστεί και να βγει από τα καθημερινά αδιέξοδα που βιώνει. Παράλληλα, το φυσικό περιβάλλον με τη λειτουργία και την οργάνωση του καλλιεργεί τον προβληματισμό, την ερευνητική διάθεση και τη γνώση. Και φυσικά ας μην παραβλέπουμε ακόμη μία παράμετρο• μέσα από τη σχέση του με το φυσικό περιβάλλον, ο άνθρωπος ηθικοποιείται. Γιατί είναι η νομοτέλεια της φύσης αυτή που του διδάσκει βασικές αρχές και αξίες, όπως η πειθαρχία, ο σεβασμός, το μέτρο και η λιτότητα. Έτσι, ο άνθρωπος προτιμά μια ζωή πιο ισορροπημένη, δίχως τις ακρότητες και τις καταχρήσεις της υλιστικής υπερκαταναλωτικής κοινωνίας. Εξίσου σημαντική είναι η προσφορά του φυσικού περιβάλλοντος, τόσο στον κοινωνικοοικονομικό τομέα, όσο και στον πολιτιστικό. Η φύση ανέκαθεν αποτελούσε πηγή έμπνευσης και προσέφερε τη δυνατότητα δημιουργίας έργων υψηλής αισθητικής αξίας. Εξάλλου η αξιόλογη πολιτιστική παραγωγή βρίσκεται πάντοτε σε συνάρτηση με την υγιή σχέση που αναπτύσσει ο άνθρωπος με το περιβάλλον του• και αυτό συμβαίνει διότι το φυσικό περιβάλλον επιδρά ποικιλοτρόπως στον ανθρώπινο ψυχισμό. Παράλληλα, η φύση λειτουργεί καταλυτικά στον ανθρώπινο ψυχισμό, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για την εύρυθμη κοινωνική συμβίωση• διδάσκει στο άτομο κατανόηση, συνεργασία και διαλλακτικότητα, στοιχεία απαραίτητα για την ομαλή λειτουργία του κοινωνικού συνόλου. Σε επίπεδο, τέλος, οικονομικής ανάπτυξης, η επίδραση του οικολογικού περιβάλλοντος είναι καθοριστική, αφού αποτελεί πηγή των πρώτων υλών για κάθε οικονομική δραστηριότητα. Άλλωστε η αξιοποίηση των φυσικών πόρων καλύπτει σε μεγάλο βαθμό τις ενεργειακές ανάγκες των πρωτογενών τομέων παραγωγής, από τους οποίους εξαρτάται ως επί το πλείστον η λειτουργία της σύγχρονης αγοράς. Το φυσικό περιβάλλον συνιστά όχι μόνο τον χώρο μέσα στον οποίο κινούνται και διαβιούν οι άνθρωποι, αλλά και τον χώρο από τον οποίο αντλούν πολύτιμους πόρους για την καθημερινή τους δραστηριότητα. Πολλοί το θεωρούν μάλιστα σαν κάτι δεδομένο. Η πίεση όμως που ασκείται στους ήδη εξαντλημένους πόρους της Γης αυξάνεται με πρωτοφανείς ρυθμούς. Πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για τη μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση του κοινού, την αποτελεσματικότερη χρήση των πόρων και την εξάλειψη κάθε είδους επιβλαβούς συμπεριφοράς που ευνοεί την αλόγιστη σπατάλη. Διαφορετικά, οι μελλοντικές γενιές θα στερηθούν τη νόμιμη κληρονομιά τους. Πηγή: https://www.huffingtonpost.gr/

Η σημασία της φύσης στη σωματική ολοκλήρωση του ανθρώπου

Ο Ζαν Ζακ Ρουσώ θεωρούσε πως ο άνθρωπος οφείλει να επιστρέψει στη φύση αν επιθυμεί να βρει ξανά τον εαυτό του. Με τη λέξη φύση εννοούμε το σύνολο της υλικής πραγματικότητας το οποίο περιλαμβάνει το βιοτικούς και τους αβιοτικούς παράγοντες, και τη φυσική νομοτέλεια η οποία το διέπει.

Φύση και Ψυχική Ισορροπία

Ακούμε διαρκώς για το πόσο σπουδαία είναι η συνεισφορά της φύσης στην ψυχική ισορροπία και υγεία του ανθρώπου. Και όντως, αυτό είναι ένα πραγματικό γεγονός. Η φύση επιδρά σε πολλούς τομείς στη ζωή ενός ανθρώπου, τον διαμορφώνει ηθικά, κοινωνικά ακόμα και βιολογικά. Η τόσο αγνή και ανόθευτη μορφή της δημιουργεί στον άνθρωπο εσωτερική ηρεμία και του καλλιεργεί τη φυσική αρετή. Τα νερά, το έδαφος, τα δέντρα, η αρμονία που υπάρχει σε κάθε δημιούργημα τον κάνει να διαπιστώνει άναυδος το μεγαλείο της σοφίας με τα οποία έχουν κατασκευαστεί τα πάντα και να αισθάνεται χαρά όταν διαπιστώνει πως και εκείνος αποτελεί ένα αναπόσπαστο μέρος αυτού. Η αλόγιστη και καταστροφική παρέμβαση στη φύση από τον άνθρωπο, προκαλεί την οργή και την ‘’αντεκδίκηση’’ από την ίδια, θυμίζοντας σε όλους το πόσο σοφή είναι και πως αργά ή γρήγορα τιμωρεί την αλαζονεία και την ασέβεια του ανθρώπου που την αλλοιώνει. Φύση και κοινωνικότητα Η κοινωνικότητα του ανθρώπου επηρεάζεται θετικά από τη φύση. Η πόλη με τα στενά της πλαίσια και το έντονο άγχος που φέρνει μαζί της, απομακρύνει τους ανθρώπους και ψυχραίνει τις καρδιές τους. Η κίνηση, οι επιταγές της συμβατικότητας, το άγχος και η κούραση της βιοπάλης, ο θόρυβος αναστατώνουν την ψυχή των ανθρώπων και προκαλούν ψυχικά προβλήματα και αποξένωση. Ακόμα και οι κοινωνικές επαφές των ανθρώπων έχουν αλλοιωθεί, αφού κυριαρχεί η ψυχρότητα μίας υποχρεωτικής ευγένειας και ένας χαιρετισμός που πλέον είναι καθαρά μία αυτόματη κίνηση. Η φύση μας δείχνει τον τρόπο να έρθουμε ξανά κοντά στον εαυτό μας, να θυμηθούμε την αξία της καλοσύνης και του ενδιαφέροντος για τον συνάνθρωπο. Κοντά σε εκείνη αντιλαμβανόμαστε πως η πληρότητα επιτυγχάνεται με την αληθινή και εγκάρδια ψυχική επαφή και όχι με τη μανιώδη και αλόγιστη απόκτηση υλικών αγαθών. Φύση και σωματική υγεία

Η τεράστια συμβολή της φύσης και στη σωματική υγεία του ατόμου είναι αδιαμφισβήτητη. Κοντά σε εκείνη μπορεί κάποιος να επιτύχει την αναζωογόνηση, την αποτοξίνωση από τη μόλυνση της μεγαλούπολης και την ενδυνάμωση. Τα αγνά προϊόντα της είναι ανεπηρέαστα και ανόθευτα από χρωστικές και άλλες επικίνδυνες ουσίες, ευεργετώντας την υγεία μας. Η φύση δημιούργησε μία σειρά από βιοτικές δραστηριότητες που συνθέτουν τη γεωργική και κτηνοτροφική παραγωγή, πάνω στην οποία έχει στηριχθεί και ένα ολόκληρο ανθρώπινο δυναμικό το οποίο εργάζεται και βιοπορίζεται από αυτό. Η φύση γεννά σκέψεις στον άνθρωπο που του δίνουν το ερέθισμα να θέλει να ξεφύγει από την πεζή πραγματικότητα και να δημιουργήσει. Πλήθος λογοτεχνικών έργων, πινάκων, τραγουδιών και ποιημάτων έχουν εμπνευστεί από αυτή συνθέτοντας μία σπουδαία καλλιτεχνική κληρονομιά.

Ο μοναχικός περίπατος σε ένα δάσος και η επαφή με τα δέντρα και τη γαλήνη του έρημου και καθαρού τοπίου, ενώνει πιο δυνατά τον άνθρωπο με το θεϊκό στοιχείο μέσα του, ενισχύει την επαφή με εκείνο το ανώτερο ον που τόσο αποζητούμε οι περισσότεροι από εμάς. Ενισχύει παράλληλα το αίσθημα της φιλοπατρίας, διότι για εμάς τους Έλληνες ειδικά, η φύση αποτελεί ένα μοναδικό στοιχείο ελληνικότητας. Η κάθε περιοχή κουβαλάει μαζί της ιστορίες και θρύλους, συμβάλλοντας έτσι στη διατήρηση της παράδοσης και των λαογραφικών στοιχείων από εποχή σε εποχή. Η ομορφιά των βουνών, των πεδιάδων, των λιμνών που τόσο πολύ έχουν τραγουδηθεί και εξυμνηθεί, μας δίνει το έναυσμα να θέλουμε να συμβάλλουμε και εμείς στην προστασία της και να την εμπλουτίσουμε με δημιουργήματα αντάξιά της.

Περιβαλλοντική συνείδηση

Η καλλιέργεια της περιβαλλοντικής συνείδησης κρίνεται απαραίτητη αν θέλουμε να αποφύγουμε τις άσχημες συνέπειες που επιφέρει η κακομεταχείρισή της. Η υπερεκμετάλλευση πανέμορφων τοπίων με σκοπό το κέρδος, τα μεταλλαγμένα τρόφιμα και οι μονοκαλλιέργειες έρχονται σε αντίθεση με τη φυσική νομοτέλεια, η οποία στο τέλος αντιδρά με τραγικά αποτελέσματα. Οι καρκινοπάθειες, οι καρδιοπάθειες, τα αναπαραγωγικά και αναπνευστικά προβλήματα είναι η ίσως σημαντικότερη επίπτωση της καταστροφικής και ασεβούς μεταχείρισης του περιβάλλοντος. Η φύση εκδικείται με πυρκαγιές, πλημμύρες, ακραία καιρικά φαινόμενα και επιδημίες, με θύματα εκατομμύρια ανθρώπους, οι οποίοι πληρώνουν την αλαζονεία και την κακία μας απέναντί της. Η αλόγιστη εκμετάλλευση του περιβάλλοντος καταστρέφει μνημεία μεγάλης πολιτιστικής αξίας, ερημώνει τοπία ολόκληρα και ξεριζώνει ανθρώπους από τις τοποθεσίες τους. Ο άνθρωπος, βυθισμένος σε έναν καθαρά τεχνοκρατικό τρόπο σκέψης, απευαισθητοποιείται, περιχαρακώνεται αποκλειστικά από τη συμβατικότητα της πόλης και αδυνατεί να διακρίνει την ομορφιά στα απλά και τα απέριττα, στη συγκίνηση που προκαλεί η θέαση ενός όμορφου τοπίου. Γίνεται έρμαιο στη φιλοσοφία της σύγχρονης καπιταλιστικής κοινωνίας, η οποία διδάσκει την υπερκατανάλωση και τη μανιώδη αναζήτηση πλούτου και υλικών αγαθών. Η αγάπη για το περιβάλλον πρέπει να καλλιεργείται σε ένα παιδί από τη μικρή του κιόλας ηλικία. Η οικολογία είναι ένα μάθημα το οποίο επιβάλλεται να διδάσκεται και οι γονείς πρέπει να είναι οι πρώτοι άνθρωποι που να δείχνουν το παράδειγμα, μεταφέροντας στα παιδιά το μήνυμα πως αγαπούν και προσέχουν το περιβάλλον και τους νόμους που το διέπει. Η ασθενής πολιτική βούληση που αγνοεί τους κινδύνους που επιφέρει η άγνοια και η έλλειψη ευαισθησίας απέναντι σε αυτό, οφείλει να ενισχύσει την απόκτηση παιδείας και μεγαλύτερης ενημέρωσης για τα προβλήματα που ακολουθούν όταν ο άνθρωπος αποκοπεί τελείως από το φυσικό στοιχείο. Αγαπώντας τη φύση, ερχόμαστε πιο κοντά στον πυρήνα μας. Και μόνο τότε αισθανόμαστε πλήρεις και ολοκληρωμένοι. Πηγή: https://www.psychology.gr/ Αρθρογράφος: Μαρία Σκαμπαρδώνη, δημοσιογράφος.