Τα θαύματα της φύσης- Η φύση, ένας μεγάλος καλλιτέχνης

Από την ροζ λίμνη στην Αυστραλία, μέχρι τους μεγάλους καταρράκτες στα σύνορα της Ζιμπάμπουε-Ζάμπια, και το «μονοπάτι του γίγαντα» στην Β. Ιρλανδία, αυτά είναι τα 22 θαύματα της φύσης που αξίζει να κάνετε ένα ταξίδι έστω για μια φορά στη ζωή σας.

Καταρράκτες Βικτώρια Βρίσκονται στα σύνορα της Ζιμπάμπουε με τη Ζάμπια και είναι δύο φόρες μεγαλύτεροι από τους καταρράκτες του Νιαγάρα. Θεωρούνται ότι είναι οι μεγαλύτεροι καταρράκτες του κόσμου σύμφωνα με το Encyclopedia Britannica. Ο ήχος του νερού που πέφτει είναι τόσο μεγάλος που ακούγεται ακόμη και 24 μίλια μακριά.

Οι Καταρράκτες της Βικτωρίας (αγγλικά: Victoria Falls) ή Mosi-oa-Tunya ( "Ο καπνός που βροντά") είναι καταρράκτες που βρίσκονται στην Αφρική, μεταξύ της Ζάμπια και της Ζιμπάμπουε. Δημιουργούνται από τον ποταμό Ζαμβέζη, και αποτελούν κάποιους από τους μεγαλύτερους καταρράκτες του κόσμου. Το όνομα "Βικτωρίας", δόθηκε από τον Ντέιβιντ Λίβινγκστον, προς τιμή της βασίλισσας Βικτωρίας και είναι το όνομα το οποίο χρησιμοποιεί επίσημα η Ζιμπάμπουε για τους καταρράκτες. Αντίθετα, η Ζάμπια χρησιμοποιεί ως επίσημο το όνομα Mosi-oa-Tunya. Το μέγιστο ύψος τους φτάνει τα 108 μέτρα και το πλάτος τους τα 1708 μέτρα, ενώ ο όγκος του νερού που πέφτει φτάνει κατά μέσο όρο τα 1088 m³/s (κυβικά μέτρα/δευτερόλεπτο).[1] Οι καταρράκτες της Βικτωρίας σχηματίζονται όταν ο Ζαμβέζης που ρέει σε ένα επίπεδο υψίπεδο συναντά ένα χάσμα πλάτους 1708 μέτρων. Το ύψος του χάσματος ξεκινά από τα 80 μέτρα (στη δυτική άκρη) και φτάνει στα 108 (στο κέντρο). Το χάσμα αυτό αποκαλείται Πρώτο Φαράγγι. Στο λόφο του καταρράκτη σχηματίζονται δύο νησιά, που είναι αρκετά μεγάλα, ώστε να είναι εμφανή ακόμα με πλήρη πλημμύρα: Το Νησί Boaruka (ή νησί καταρρακτών), κοντά στη δυτική όχθη και το Νησί Λίβινγκστον, κοντά στη μέση. Ακόμα, διάφορες μικρές νησίδες δημιουργούνται την περίοδο που τα νερά δεν είναι πολλά. Τα κύρια ρεύματα ονομάζονται: Devil's Cataract (Καταρράκτες του Διαβόλου ή Leaping Water, νερό που πηδά), Main Falls (Κύριοι καταρράκτες) , Rainbow Falls (Καταρράκτες του Ουράνιου τόξου) και Eastern Cataract (Ανατολικός Καταρράκτης). Μετά τους καταρράκτες το ποτάμι συνεχίζει την πορεία του μέσα από 7 διαδοχικά φαράγγια. Οι πλευρές από αυτά τα φαράγγια είναι κάθετες και έχουν ύψος περίπου γύρω στα 120 μέτρα. Η ποσότητα του νερού που πέφτει από τους καταρράκτες διαφέρει ανάλογα με την εποχή. Η περίοδος των βροχών ξεκινά από τα τέλη Νοεμβρίου και φτάνει έως τις αρχές Απριλίου. Την περίοδο του Φεβρουαρίου μέχρι τον Μάιο, είναι η περίοδος όπου ο Ζαμβέζης πλημμυρίζει. Το ύψος του σύννεφου που σηκώνεται από την πτώση των νερών φτάνει τα 400 μέτρα και είναι ορατό από απόσταση 50 χιλιομέτρων. Στην περιοχή γύρω από τους καταρράκτες, έχουν ανακαλυφθεί ευρήματα από την προϊστορική εποχή, που φτάνουν μέχρι και την εποχή του homo habilis. Οι καταρράκτες απέκτησαν από τους διάφορους λαούς που πέρασαν από την περιοχή διάφορα ονόματα. Οι ιθαγενής της φυλής της περιοχής, Batoka/Tokalea, ονόμαζαν τους καταρράκτες Shungu na mutitima. Οι Matabele, μια φυλή των Ζουλού, τους ονόμασαν με το όνομα aManz' aThunqayo, ενώ οι Batswana και οι Makololo τους έδωσαν το όνομα Mosi-oa-Tunya. Όλα τα προηγούμενα ονόματα σημαίνουν "Ο καπνός που βροντά". Ο πρώτος Ευρωπαίος που είδε τους καταρράκτες ήταν ο Ντέιβιντ Λίβινγκστον, στις 17 Νοεμβρίου του 1855, στη διάρκεια του ταξιδιού του (1852–56) στον άνω Ζαμβέζη.[1] Η ύπαρξή τους ήταν γνωστή στις ντόπιες φυλές, και ίσως και στους Άραβες. Ο Λίβινγκστον, που εντυπωσιάστηκε από τους καταρράκτες, τους έδωσε το όνομα της βασίλισσας Βικτωρίας της Αγγλίας.[1] Το 1860, ο Λίβινγκστον επέστρεψε μαζί με τον φυσικό Τζον Κρικ, για να τους μελετήσει. Διάφοροι άλλοι Ευρωπαίοι εξερευνητές της εποχής που πέρασαν από τους καταρράκτες ήταν ο Πορτογάλος Serpa Pinto, ο Τσέχος Emil Holub, που ήταν και ο πρώτος που χαρτογράφησε την περιοχή, το 1975, και ο Βρετανός ζωγράφος Thomas Baines. Γύρω στο 1900, η βρετανική εταιρία British South Africa Company αποφάσισε να αγοράσει μεταλλευτικά δικαιώματα στην περιοχή βόρεια του Ζαμβέζη, καθώς την εκμετάλλευση διαφόρων άλλων παραγωγικών πηγών στη γύρω περιοχή, μέσω της οποίας εγκαταστάθηκαν οι πρώτοι Ευρωπαίοι κοντά στους καταρράκτες. Ο ιδιοκτήτης της εταιρίας, Cecil Rhodes, θέλησε να περάσει η σιδηροδρομική γραμμή Κέιπ Τάουν-Κάιρο από τους καταρράκτες της Βικτωρίας. Το 1905 κατασκευάστηκε η γέφυρα των καταρρακτών της Βικτωρίας, στο Δεύτερο Φαράγγι. Τότε οι καταρράκτες απέκτησαν μεγάλη φήμη ως τουριστικό αξιοθέατο και η πόλη Victoria Falls έγινε το τουριστικό κέντρο της περιοχής. Από τα τέλη της δεκαετίας του '60, όταν και ξεκίνησε ο πόλεμος για την ανεξαρτησία της Ζιμπάμπουε, μέχρι και το 1980 που τελείωσε, η τουριστική κίνηση στους καταρράκτες ήταν περιορισμένη. Το 1989 η UNESCO περιέλαβε τους καταρράκτες στον κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς.(βικιπαιδεια)

Το ηφαίστειο Παρικουτίν

Το ηφαίστειο Παρικουτίν στο Μεξικό είναι παράδειγμα ηφαιστείου που γεννήθηκε ξαφνικά, σε περιοχή που δεν υπήρχε. Ξεκίνησε ως ρωγμή του εδάφους σε χωράφι με καλαμπόκι στις 20 Φεβρουαρίου 1943 και παρέμεινε ενεργό ως το 1952. Κατά την περίοδο που υπήρξε ενεργό, δημιούργησε κώνο ύψους 420 μέτρων. Εθνικό πάρκο Γιοσέμιτι

Το Εθνικό Πάρκο Γιοσέμιτι (αγγλικά: Yosemite National Park, [joʊˈsɛmɪti]) βρίσκεται στην Καλιφόρνια των Ηνωμένες Πολιτείες και εκτείνεται κυρίως στις κομητείες Μαριπόζα και Tuolumne. Έχει συνολική έκταση 761.266 στρεμμάτων (3.081 χμ²) και φθάνει μέχρι τις δυτικές πλαγιές της οροσειράς Σιέρρα Νεβάδα[4]. Αποτελεί τουριστικό προορισμό για περισσότερους από 3.5 εκατομμύρια ανθρώπους ετησίως και οι περισσότεροι επισκέπτες έρχονται σε επαφή μόνο με την έκταση των 18 χμ² της ομώνυμης κοιλάδας[5]. Το 1984 ανακηρύχθηκε μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς, ενώ είναι αναγνωρισμένο διεθνώς για τη φυσική ομορφιά του, τις εντυπωσιακές βουνοπλαγιές από γρανίτη, τους καταρράκτες, τα ποτάμια και τους χειμάρρους του, καθώς και τη βιοποικιλότητα που παρατηρείται στο πάρκο[5]. Περίπου το 89% της έκτασής του έχει ανακηρυχθεί περιοχή άγριας φύσης. Υπήρξε ιστορικά το πρώτο πάρκο που τέθηκε υπό προστασία με απόφαση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης των ΗΠΑ[6] και παρά το γεγονός πως δεν αποτέλεσε τον πρώτο αναγνωρισμένο εθνικό δρυμό, το Γιοσέμιτι διαδραμάτισε κεντρικό ρόλο στη διαμόρφωση ενός ευρύτερου ενδιαφέροντος για την ανάπτυξη της ιδέας των εθνικών πάρκων στις Ηνωμένες Πολιτείες, χάρη στην πολύτιμη συμβολή του Τζον Μιούιρ και άλλων φυσιολατρών[6]. Το πάρκο Γιοσέμιτι είναι ένας από τους μεγαλύτερους σε έκταση και λιγότερο κατακερματισμένους βιότοπους στη Σιέρα Νεβάδα, που φιλοξενεί μία μεγάλη ποικιλία χλωρίδας και πανίδας. Το υψόμετρό του κυμαίνεται από 600 έως 4.000 μέτρα και χωρίζεται σε πέντε κύριες ζώνες βλάστησης. Από τα συνολικά 7.000 είδη βλάστησης που έχουν παρατηρηθεί στην Καλιφόρνια, περίπου το 50% ευδοκιμεί στη Σιέρα Νεβάδα και ποσοστό μεγαλύτερο του 20% στο Γιοσέμιτι, το οποίο συνιστά φυσική κατοικία για περισσότερα από 160 σπάνια είδη φυτών, με σπάνιους γεωλογικούς σχηματισμούς και μοναδικό υπέδαφος[5]. Η γεωλογία της ευρύτερης περιοχής του Γιοσέμιτι χαρακτηρίζεται από την παρουσία πετρωμάτων από γρανίτη και υπολειμμάτων παλαιότερων σχηματισμών. Πριν από περίπου 10 εκατομμύρια χρόνια, το επίπεδο της Σιέρα Νεβάδα ανυψώθηκε και έφερε κλίση, με αποτέλεσμα να διαμορφωθούν σχετικά ήπιες πλαγιές στα δυτικά, και πιο απότομες στο ανατολικό τμήμα της οροσειράς. Η ανύψωση ευνόησε επίσης τη δημιουργία χειμάρρων και κοιτών, ώστε να σχηματιστούν σταδιακά βαθιά και στενά φαράγγια. Ο πάγος και το χιόνι που συσσωρεύτηκαν πριν από περίπου ένα εκατομμύριο χρόνια σχημάτισαν παγετό στα μεγαλύτερα ύψη, ο οποίος υποχώρησε στις κοιλάδες. Το πάχος του χιονιού εκτιμάται πως έφθασε μέχρι τα 1.200 μέτρα και η μεταφορά της μάζας του συνέβαλε στη διαμόρφωση του χαρακτηριστικού σχήματος (τύπου U) της κοιλάδας του Γιοσέμιτι[5]. Γκραντ Κάνυον, ένα από τα εφτά θαύματα του φυσικού κόσμου

Το Γκραντ Κάνυον (Grand Canyon) είναι ένα από τα πιο γνωστά εθνικά πάρκα των ΗΠΑ και σίγουρα ένα από τα πιο δημοφιλή αξιοθέατα της χώρας. Το διασχίζει ο ποταμός Κολοράντο, που ξεκινά από τα Βραχώδη όρη και χύνεται στον Κόλπο του Μεξικού. Διατηρεί τεράστια ιστορία και πληροφορίες για τη Γη, και σε μήκος 277 μίλια και 10 μίλια πλάτος (κατά μέσο όρο), είναι ένα από τα επτά θαύματα του φυσικού κόσμου. Σαλάρ Ντε Ουγιούνι

Το Σαλάρ Ντε Ουγιούνι βρίσκεται στην Βολιβία και είναι η μεγαλύτερη ξηρή λίμνη στον κόσμο με έκταση 10.582 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Βρίσκεται στο υψίπεδο των Άνδεων περίπου 3.656 μέτρα πάνω από το μέσο επίπεδο της θάλασσας και διαμορφώθηκε ύστερα από μετασχηματισμούς διαφόρων προϊστορικών λιμνών. Καλύπτεται από λίγα μέτρα κρούστας αλατιού, το οποίο έχει μια εξαιρετική ομαλότητα καθώς η υψομετρική διαφορά είναι λιγότερη από ένα μέτρο σε ολόκληρη την έκταση του Σαλάρ.. Βόρειο Σέλας

Είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά φυσικά φαινόμενα, κατά το οποίο ο ουρανός σε συγκεκριμένα σημεία της γης, λαμβάνει εκπληκτικά χρώματα. Το Σέλας είναι το φωτεινό ουράνιο φαινόμενο που συμβαίνει στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας και που παρατηρείται ιδίως στις πολικές περιοχές (Πολικό Σέλας), τόσο στο Βόρειο ημισφαίριο, όσο και στο Νότιο, αποκαλούμενο αντίστοιχα «Βόρειο Σέλας» και «Νότιο Σέλας». Δασικό Πάρκο της Ζανγκτζιατζιέ

Το Εθνικό Δασικό Πάρκο της Ζανγκτζιατζιέ (κινεζικά: 湖南张家界国家森林公园, πινγίν: Húnán Zhāngjiājiè Guójiā Sēnlín Gōngyuán) είναι μια ορεινή δασική περιοχή η οποία βρίσκεται κοντά στην πόλη Ζανγκτζιατζιέ στα βόρεια της επαρχία Χουνάν της Κίνας. Είναι ένα από τα πάρκα εντός της ευρύτερης γραφικής περιοχής της Γουλινγκγιουάν. Ιστορία [Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα] Το 1982 αναγνωρίστηκε ως το πρώτο εθνικό πάρκο της Κίνας με την περιοχή του να εκτείνεται σε 48.1 τ.χλμ. (4810 εκτάρια).[1] Το πάρκο αποτελεί ένα μικρό μέρος μόνο της κατά πολύ μεγαλύτερης γραφικής περιοχής της Γουλινγκγιουάν με έκταση 264 τ. χλμ., και η οποία το 1992 αναγνωρίστηκε επίσημα ως Τοπίο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της ΟΥΝΕΣΚΟ.[2] Το 2004, το γεωπάρκο της Ζανγκτζιατζιέ ονομάστηκε ως ένα από τα παγκόσμια γεωπάρκα της ΟΥΝΕΣΚΟ.[3] Μια από τις στήλες στο πάρκο η οποία αποτελείται από χαλαζία και αμμόλιθο, έχει ύψος 1080 μέτρα και ονομαζόταν Στήλη του Νότιου Ουρανού έως τον Ιανουάριο του 2010, όταν και μετονομάστηκε παίρνοντας το όνομα Όρος Άβαταρ Αλληλούια (阿凡达-哈利路亚山, πινγίν: Āfándá hālìlùyà shān) προς τιμή της κινηματογραφικής ταινίας Άβαταρ. Σύμφωνα με τους υπεύθυνους του πάρκου, οι φωτογραφίες από την Ζανγκτζιατζιέ ενέπνευσαν τους κινηματογραφικούς συντελεστές ώστε να δημιουργήσουν τα αιωρούμενα Όρη Αλληλούια στην ταινία.[4] Ο σκηνοθέτης της ταινίας και οι σχεδιαστές της παραγωγής ανέφεραν πως εμπνεύστηκαν από διάφορα βουνά σε όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων αυτών στην επαρχία Χουνάν.[5] Το 2015 ανακοινώθηκε η έναρξη της κατασκευής γυάλινης γέφυρας μήκους 380 μέτρων (1247 πόδια), εύρους 6.19 (20 πόδια), και σε ύψος 300 μέτρων (984 πόδια), με σκοπό τη σύνδεση δύο απόκρημνων κορυφών της περιοχής, και την διάθεση της στο κοινό να έχει προγραμματιστεί για τον Οκτώβριο του 2015.[6] Γεωλογικά χαρακτηριστικά Το πιο χαρακτηριστικό γνώρισμα του πάρκου είναι οι στηλοειδής σχηματισμοί μεγάλου μεγέθους που υπάρχουν διάσπαρτοι στο πάρκο. Αν και μοιάζουν με ασβεστολιθικούς σχηματισμούς, οι στήλες αυτές δεν αποτελούν το προϊόν διαδικασίας χημικής διάβρωσης, το κύριο φαινόμενο από το οποίο προέρχονται οι ασβεστόλιθοι στα καρστικά συστήματα, αλλά είναι το αποτέλεσμα μιας μακρόχρονης φυσικής αποσάθρωσης των πετρωμάτων.[7] Τα κύρια κλιματικά χαρακτηριστικά τα οποία οδηγούν στον σχηματισμό των στηλών, είναι η δημιουργία του πάγου ο οποίος σχηματίζεται και διογκώνεται κατά τον χειμώνα, και των φυτών τα οποία φυτρώνουν ανάμεσα στα πετρώματα. Ο καιρός είναι υγρός κατά τη διάρκεια όλου του χρόνου, με αποτέλεσμα η βλάστηση να είναι πολύ πυκνή. Τα παράπλευρα υλικά που δημιουργούνται από την κλιματική επίδραση, μεταφέρονται εκτός του περιβάλλοντος με ρυάκια. Οι σχηματισμοί αυτοί είναι σήμα κατατεθέν των φυσικών τοπίων της Κίνας, και συναντώνται επίσης και σε πολλά αρχαία κινεζικά έργα ζωγραφικής.[8]( Βικιπαίδεια)

Ο Μεγάλος Κοραλλιογενής Ύφαλος, ένα θαύμα της φύσης

Γνωστός και ως το Μεγάλο Κοραλλιογενές Φράγμα απλώνεται σε ένα μήκος 2.300 χιλιομέτρων με περισσότερα από 26.000 τ.χλμ. από κοραλλένιες λωρίδες και νησιά διάφορων μεγεθών. Βρίσκεται στη Θάλασσα των Κοραλλιών στις ακτές της περιοχής Κουίνσλαντ της Αυστραλίας και φτάνει έως την ακτογραμμή της Παπούα –Νέα Γουινέας. Ο Μεγάλος Κοραλλιογενής Ύφαλος απλώνεται σε ένα μήκος 2.300 χιλιομέτρων με περισσότερα από 26.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα από κοραλλένιες λωρίδες και νησιά διάφορων μεγεθών. Περιλαμβάνει 70 βιολογικές ζώνες, 400 είδη κοραλλιών, 3.000 συστήματα υφάλων και 940 νησιά στα περίπου 345.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα της έκτασης του. Θεωρείται αρκετά σημαντικό αφού φιλοξενεί 1.800 είδη ψαριών, 5.000 είδη μαλακίων αλλά και 125 διαφορετικούς καρχαρίες. Επίσης 175 είδη πουλιών και έξι απειλούμενα είδη θαλάσσιας χελώνας. Στο φράγμα βρίσκουμε και το πασίγνωστο από τη ταινία Nemo, ψάρι κλόουν, αλλά και το ψάρι Ναπολέων όπου ζει 30 χρόνια και έχει μήκος 2,5 μέτρα.

Αποτελείται από μικροσκοπικούς πολύποδες κοραλλιών. Οι παλίρροιες παρέα με το χρόνο δημιούργησαν το Κοραλλιογενές Φράγμα πριν εκατομμύρια χρόνια. Καθώς η στάθμη της θάλασσας αυξάνονταν σταθερά και η παράκτια πεδιάδα που υπήρχε στη περιοχή με τη σειρά της βυθιζόταν στα νερά, τα κοράλλια επεκτεινόταν όλο και ψηλότερα στους λόφους της, διαμορφώνοντας τη σημερινή κατάσταση .Τον ανακάλυψε ο Βρετανός εξερευνητής Τζέιμς Κουκ το 1770 όταν και παγιδεύτηκε με το πλοίο του στον ύφαλο και τα αιχμηρά βράχια διέλυσαν το κύτος του πλοίου. Κάτοικοι της περιοχής ήταν οι Αβορίγινες και πάντα ο ύφαλος ασκούσε επιρροή στους Ιθαγενείς. Εκτός του ότι χρησίμευε για το ψάρεμα πολλών ειδών, κατάφεραν οι Ιθαγενείς και δημιουργήσαν και τους ανάλογους μύθους με τα πλάσματα που ανακάλυπταν. Στα ανοιχτά της Ανατολικής ακτής της Αυστραλίας προσφέρονται οι κατάλληλές συνθήκες για τον σχηματισμό των πέτρινων όγκων. Γνώρισμα των κοραλλιών είναι η ανάπτυξη τους σε καθαρά και ρηχά νερά όπου το φως ευνοεί τη φωτοσύνθεση.

Στο πέρασμα των αιώνων ο ύφαλος δεν είναι πια ένας ανεξάρτητος σχηματισμός αλλά ένα συνονθύλευμα από σχήματα και μορφές ζωής που επηρεάζονται από τις καιρικές συνθήκες και τη θέση τους. Εντυπωσιακό γεγονός ότι οι κοραλλιογενείς πλάκες κάθε χρόνο αυξάνουν τη διάμετρο τους μέχρι και 30 εκατοστά .Συνολικά ενώ το μέγεθος του υφάλου αλλά και η ποικιλομορφία του βοηθούν στο να μην υπάρχουν μαζικές περιβαλλοντικές αλλαγές, ο ζωντανός ύφαλος παραμένει αρκετά ευάλωτος. Η περίφημη κλιματική αλλαγή επηρεάζει τον ύφαλο αφού οι υψηλές θερμοκρασίες δημιουργούν το λεγόμενο στρες στα κοράλλια με συνέπεια τη λεύκανση τους. Οι προσαράξεις πλοίων τα βιομηχανικά απόβλητα και οι πετρελαιοκηλίδες έχουν προκαλέσει σοβαρά προβλήματα. Επιπρόσθετα αυξήθηκαν οι αστερίες που τρέφονται από τα κοράλλια έχοντας ως αποτέλεσμα την μείωση τους. Συνολικά 34 τυφώνες τα τελευταία 35 χρόνια είναι υπεύθυνοι για το 50% της καταστροφής του Μεγάλου Φράγματος. Η απαγόρευση της αλιείας από τη κυβέρνηση της Αυστραλίας το 2004 σε μεγάλο μέρος της έκτασης του υφάλου έφερε μια βιολογική ανάκαμψη . Κάποια κοράλλια είναι ανθεκτικά σε περιόδους αλλαγών και κυρίως εκείνων που διασταυρώνονται τα γονίδια διαφορετικών ειδών. Ο λόγος που ανακηρύχθηκε Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομίας από την Unesco είναι οι τεράστιες εκτάσεις που καταλαμβάνουν τα διάφορα είδη κοραλλιών μαζί με τις κοραλλιογενείς πλάκες που έχουν λειανθεί από τα κύματα. Ακόμα πιο εντυπωσιακά είναι τα μεγάλα στρογγυλεμένα τμήματα που έχουν στολιστεί με καφέ κοράλλια δερματώδους υφής. Οι σπόγγοι δίνουν χρώμα στους βράχους ενώ στις σχισμές φωλιάζουν κάθε λογής πλάσματα. ΦΩΤΟ 4 Έχει διαφορετικούς τύπους υφάλων που χωρίζονται ανάλογα με την απόσταση τους από την ακτή, το βάθος των υδάτων αλλά και τις φυσικές δυνάμεις που δρουν επάνω τους. Οι Περιφερειακοί Ύφαλοι απλώνονται πάνω σε χαμηλούς βραχώδεις σχηματισμούς και φτάνουν μέχρι την ακτή. Οι Κεντρικοί Ύφαλοι είναι τα στρογγυλεμένα τμήματα που αναδύονται και περιλαμβάνουν κάποιοι από αυτούς εσωτερικές λιμνοθάλασσες. Οι υπόλοιποι σκεπάζονται από αμμώδη και δασωμένα νησιά.(Πηγή: https://www.geografikoi.gr/great-barrier-reef/)

Τα νησιά Γκαλαπάγκος

Τα νησιά Γκαλαπάγκος (ισπανικό όνομα: Islas Galápagos, προφέρεται Ίσλας Γαλάπαγος, ισπανική προφορά ΔΦΑ: [ˈislas ɣaˈlapaɣos]) είναι αρχιπέλαγος αποτελούμενο από 13 κύρια ηφαιστειακής προέλευσης νησιά, 6 μικρότερα νησιά, και 107 βράχους και νησάκια. Το αρχιπέλαγος ανήκει πολιτικά στον Ισημερινό, χώρα στη βορειοδυτική Νότια Αμερική. Το πρώτο νησί θεωρείται πως σχηματίστηκε 5 έως 10 εκατομμύρια έτη πριν, ως αποτέλεσμα της τεκτονικής δραστηριότητας. Τα νεότερα νησιά, Isabela (Ισαβέλα) και Fernandina (Φερναντίνα), διαμορφώνονται ακόμα, μέσω της πιο πρόσφατης ηφαιστειακής έκρηξης του 1998. Τα νησιά κατανέμονται γύρω από τον Ισημερινό, 965 χιλιόμετρα (περίπου 600 μίλια) δυτικά του Ισημερινού (0°Ν 91°Δ). Είναι φημισμένα για τον απέραντο αριθμό ενδημικών ειδών τους και τις μελέτες που πραγματοποίησε εκεί το 1835 ο Κάρολος Δαρβίνος, οι οποίες οδήγησαν στη θεωρία της φυσικής επιλογής. ΦΩΤΟ

Εξετάζοντας ο Δαρβίνος την πανίδα της περιοχής ανέπτυξε τη θεωρία του σύμφωνα με την οποία η γεωγραφική απομόνωση επηρέασε την απόκλιση των διαφόρων έμβιων ειδών. Για παράδειγμα οι λεγόμενες σπίζες του Δαρβίνου, κατά πάσα πιθανότητα εξελίχθηκαν από ένα κοινό πρόγονο και στη συνέχεια αναπτύχθηκαν σε πολυάριθμα σημεία στα νησιά λόγω έλλειψης ανταγωνισμού από άλλα είδη πουλιών, όπως επίσης τα θαλάσσια ιγκουάνα και οι γιγάντιες χελώνες που βρίσκονται εκεί και είναι άξιες ενδιαφέροντος. Με την ίδια θεωρία υποστηρίζεται η τεράστια ανάπτυξη των κάκτων σε μορφή δένδρων, που σε κανονικές συνθήκες είναι μικροί, λόγω ακριβώς της έλλειψης φοινίκων και κωνοφόρων δένδρων στην περιοχή.

Τα νησιά Γκαλαπάγκος βρίσκονται μια ώρα πίσω από την ώρα Ισημερινού. Αν και η πρώτη νομοθεσία για την προστασία των νήσων Γκαλαπάγκος θεσπίστηκε το 1934 και συμπληρώθηκε το 1936, τη δεκαετία του 1950 λήφθηκαν τα σημαντικότερα μέτρα με σκοπό τον έλεγχο πάνω στην εγγενή χλωρίδα και πανίδα. Το 1955, η Διεθνής Ένωση Προστασίας της Φύσης (International Union for the Conservation of Nature) οργάνωσε μια αποστολή με σκοπό τη συγκέντρωση στοιχείων. Δύο έτη αργότερα, το 1957, η UNESCO, σε συνεργασία με την κυβέρνηση του Ισημερινού, έστειλε μια ακόμα ερευνητική ομάδα για να μελετήσει την περιοχή και για να επιλέξει έναν τόπο για έναν δημιουργία ενός ερευνητικού σταθμού. Το 1959, παράλληλα με την επέτειο των εκατό χρόνων από τη δημοσίευση της Καταγωγής των Ειδών του Δαρβίνου, η κυβέρνηση του Ισημερινού ανακήρυξε το 97,5% του εδάφους ως εθνικό πάρκο, εκτός από τις περιοχές που ήταν ήδη κατοικημένες. Τον ίδιο χρόνο, ιδρύθηκε το Ίδρυμα Κάρολος Δαρβίνος (Charles Darwin Foundation), με διεθνή έδρα στις Βρυξέλλες. Οι αρχικοί στόχοι του ήταν να εξασφαλίσει τη συντήρηση των μοναδικών οικοσυστημάτων στις νήσους και να προωθήσει όλες τις απαραίτητες επιστημονικές μελέτες. Η εργασία συντήρησης άρχισε με την καθιέρωση του ερευνητικού σταθμού Charles Darwin το 1964, Κατά τη διάρκεια των πρώτων ετών, τα προγράμματα συντήρησης, όπως η εξόντωση των εισαχθέντων ειδών και η προστασία των εγγενών ειδών, εκτελέσθηκαν από το προσωπικό των σταθμών. Αυτήν την περίοδο, οι περισσότεροι εδρεύοντες επιστήμονες ακολουθούν τους στόχους συντήρησης ενώ η εργασία των περισσότερων επισκεπτών επιστημόνων είναι προσανατολισμένη προς την καθαρή έρευνα. Όταν το εθνικό πάρκο καθιερώθηκε, περίπου 1.000 έως 2.000 άνθρωποι ανταποκρίθηκαν. Το 1972 μια απογραφή που έγινε στο αρχιπέλαγος είχε ως αποτέλεσμα την καταγραφή ενός πληθυσμού 3,488 ανθρώπων. Μέχρι τη δεκαετία του '80, αυτός ο αριθμός είχε ανέλθει εντυπωσιακά σε περισσότερους από 15.000 ανθρώπους, και εκτιμήσεις για το 2004 υπολογίζουν περίπου 20.000 ανθρώπους. Το 1986 ο περιβάλλων ωκεανός αναγνωρίστηκε ως υπό προστασία από την αλιεία και την περαιτέρω ανάπτυξη. Η UNESCO αναγνώρισε τα νησιά Γκαλαπάγκος ως παγκόσμια κληρονομιά το 1978, ενώ αργότερα, τον Δεκέμβριο του 2001 αναγνωρίστηκε και ο περιβάλλων ωκεανός. Τα αξιοσημείωτα είδη των νησιών περιλαμβάνουν: • Γιγάντια Χερσαία Ιγουάνα, Conolophus subcristatus • Θαλάσσια Ιγκουάνα, cristatus Amblyrhynchus (η μόνη ιγουάνα που σιτίζεται από τη θάλασσα) • Γιγάντια Χελώνα των Γκαλαπάγκος, Geochelone elephantopus, γνωστή ως galápago στα ισπανικά, έδωσε το όνομα στα νησιά. • Γαλαζοπόδαρη Σούλα Sula nebouxii • Πράσινη Χελώνα των Γκαλαπάγκος, πιθανά ένα υποείδος της Πράσινης Χελώνας του Ειρηνικού, Chelonia mydas agassisi • Αγγούρι της θάλασσας, η αιτία των περιβαλλοντικών διαμαχών με τους ψαράδες πέρα από τις ποσοστώσεις αυτής της ακριβής ασιατικής λιχουδιάς Holothuria spp. • 13 ενδημικά είδη σπίζας, αποκαλούμενα γενικά σπίζες του Δαρβίνου • Σπίζα-Δρυοκολάπτης, Camarhynchus pallidus • Πιγκουίνος των Γκαλαπάγκος, Spheniscus mendiculus • Κορμοράνος του Χάρρις, Phalacrocorax harrisi • Γεράκι των Γκαλαπάγκος, Buteo galapagoensis • Τα Θαλάσσια Λιοντάρια (είδος φώκιας), που ζουν στις παγωμένες θάλασσες, είναι παρόντα στα νησιά Γκαλαπάγκος λόγω του ψυχρού θαλάσσιου ρεύματος Humboldt. Βρίσκονται κυρίως στα νησιά Plaza Sur (Πλάσα Σουρ), Santiago (Σαντιάγο) και Fernandina (Φερναντίνα).

Εδώ το επίκεντρο είναι το φυσικό περιβάλλον και όχι ο άνθρωπος. Όλα γυρνούν γύρω από την προστασία της φύσης, των ζώων και των φυτών. Είναι το μέρος όπου ο Δαρβίνος συνέλαβε την ιδέα και μετέπειτα τη θεωρία της εξέλιξης των ειδών. Πρόκειται για ένα σύμπλεγμα περίπου 300 νησίδων και βράχων, εκ των οποίων, τα 5 έχουν οικιστικές εγκαταστάσεις. Τα Γκαλαπάγκος ουσιαστικά δημιουργήθηκαν από την έντονη σεισμική και ηφαιστειακή δραστηριότητα της περιοχής και οφείλουν τη φυσική τους ομορφιά, την ποικιλομορφία και τη μοναδικότητα των ειδών που φιλοξενούν τόσο σε αυτές όσο και στην απομόνωσή τους που ευνοεί την ενδημικότητα. Θεωρούνται ένα ζωντανό εργαστήριο συνεχών εξελικτικών διαδικασιών μέχρι τις μέρες μας και διαθέτουν ένα μεγάλο αριθμό ζωικών και φυτικών ειδών που δεν υπάρχουν πουθενά αλλού στον κόσμο. Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, που έχουν ανακηρυχθεί Μνημείο Παγκόσμιας Φυσικής Κληρονομιάς της UNESCO.

Η Μεγάλη Πρισματική Πηγή στο Γέλοουστοουν

Η Μεγάλη Πρισματική Πηγή στο πάρκο Γέλοουστοουν των ΗΠΑ, περιέχει άλατα που δημιουργούν κόκκινα, πορτοκαλί, κίτρινα, πράσινα και μπλε χρώματα. Σύμφωνα με μια θεωρία, σε πηγές σαν αυτή εμφανίστηκαν οι πρώτοι ζωντανοί οργανισμοί Κάτω από τα θερμά λουτρά και τους πίδακες ατμών του εθνικού Πάρκου Γελοουστόουν στις ΗΠΑ, «κοιμάται» ένα υπερηφαίστειο. Κόλπος Χα Λονγκ

Χαρακτηρίζεται το Εθνικό Στολίδι του Βιετνάμ και ανήκει στον Κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO και στον κατάλογο Εθνικών Κειμηλίων και Τόπων του Βιετνάμ από το 1962. Βρίσκεται στο βόρειο Βιετνάμ και αποτελείται από χιλιάδες ασβεστολιθικούς σχηματισμούς και νησίδες σε διάφορα μεγέθη και εντυπωσιακά σχήματα . Το μονοπάτι του γίγαντα

Το «μονοπάτι του γίγαντα» (giant’s causeway), είναι ένα εντυπωσιακό αξιοθέατο της Β. Ιρλανδίας, που εντυπωσιάζει τους επισκέπτες με τις εξάγωνες πέτρες που εφάπτονται μεταξύ τους. Σε πολλά σημεία, η συμμετρία μεταξύ των βράχων είναι τέτοια, που δύσκολα πείθεται κανείς ότι η περιοχή είναι δημιούργημα της μητέρας φύσης. Η ροζ λίμνη στην Αυστραλία

Η λίμνη Χίλιερ που μοιάζει με ροζ τσιχλόφουσκα, βρίσκεται στο νησί Middle στη δυτική Αυστραλία. Το ροζ χρώμα οφείλεται στη μεγάλη περιεκτικότητα της σε αλάτι αλλά και στα κόκκινα αλόφιλα βακτηρία που περιέχει. Παμούκαλε στην Τουρκία

Το Παμούκαλε που σημαίνει «κάστρο από βαμβάκι», είναι γεωλογικός σχηματισμός στην επαρχία Ντενιζλί, στη νοτιοδυτική Τουρκία. Αποτελείται από θερμές πηγές και λευκό τραβερτίνη, ο οποίος σχηματίζει πισίνες από τα ανθρακικά ορυκτά που περιέχονται στο νερό. Βρίσκεται στο εσωτερικό της κοιλάδας του Μαιάνδρου. Οι μαρμάρινες σπηλιές της Παταγονίας

Σαν να δημιουργήθηκαν από χέρι καλλιτέχνη, οι «Marble Caves» (Μαρμάρινες Σπηλιές) αποτελούν ένα μοναδικό φαινόμενο που βρίσκεται στη λίμνη Lago General Carrera ανάμεσα στη Χιλή και την Αργεντινή.Η ιδιαίτερη γεωλογική μορφή τους οφείλεται στην κίνηση των κυμάτων της λίμνης εδώ και 6.000 χρόνια. Ο πολύχρωμος ποταμός της Κολομβίας

Το Κάνο Κριστάλες της Κολομβίας, από το Σεπτέμβριο μέχρι το Νοέμβριο, μετατρέπεται σε ένα πολύχρωμο ρέμα στα χρώματα του ουράνιου τόξου. Ο λόγος ότι κατοικείται από ενδημικά φύκια, με αποτέλεσμα το ποτάμι να καλύπτεται με διαφορετικές αποχρώσεις κίτρινου, μπλε και κόκκινου, που μαζί δημιουργούν ένα μοναδικό θέαμα.

Τεχνητό οικοσύστημα

Τα ζωντανά όντα ζουν και αναπτύσσονται σε φυσικά οικοσυστήματα, δηλαδή σχηματίζονται αυθόρμητα με την πάροδο του χρόνου και ενσωματώνονται από όλα τα ζωντανά όντα συν το περιβάλλον στο οποίο εισάγονται. Σε αυτόν τον τύπο οικοσυστήματος δεν υπάρχει ανθρώπινη παρέμβαση σε σχέση με τον σχηματισμό τους, δηλαδή δεν εξαρτώνται από τον άνθρωπο για να διαμορφωθεί. Πρέπει να σημειωθεί, παρεμπιπτόντως, ότι κάθε ζωντανό ον που γεννιέται και αναπτύσσεται σε ένα οικοσύστημα θα είναι θεμελιώδες μέρος του και, επίσης, το οικοσύστημα θα είναι για τον εαυτό του, επειδή το ζωντανό ον συνηθίζει να ζει κάτω από τα χαρακτηριστικά και τις συνθήκες αυτού του οικοσυστήματος Και τότε, εάν μεταφερθεί σε άλλο, η προσαρμογή και η διαβίωσή του θα ήταν σίγουρα περίπλοκη. Εν τω μεταξύ, ο ήλιος είναι η βασική και πιο σημαντική πηγή που είναι υπεύθυνη για την παροχή ενέργειας σε αυτό το οικοσύστημα. Αλλά όπως και με πολλά πράγματα που υπάρχουν φυσικά στη φύση, ο άνθρωπος, κάνοντας χρήση των τεχνολογικών εξελίξεων, κατάφερε να τα αντιγράψει για να αποκτήσει όφελος. Προφανώς, δεν θα μπορέσετε ποτέ να ταιριάξετε, αλλά μπορείτε να τα χρησιμοποιήσετε για τον επιδιωκόμενο σκοπό σας. Έτσι λοιπόν έφτασαν τα τεχνητά οικοσυστήματα, τα οποία είναι ένα αυθεντικό αποτέλεσμα της ανθρώπινης παρέμβασης σε αυτά, δηλαδή, ένα τεχνητό οικοσύστημα δεν μπορεί ποτέ να βρεθεί στη φύση επειδή δημιουργείται. Το κύριο χαρακτηριστικό αυτού του τύπου οικοσυστήματος είναι ότι τα πάντα μπορούν να τροποποιηθούν με την παρέμβαση του ανθρώπου, το οποίο δημιουργεί κάτι που φυσικά δεν μπορεί ποτέ να συμβεί με ένα οικοσύστημα φυσικού τύπου αφού ακολουθούν φυσικές ρυθμίσεις που κανείς δεν μπορεί να μετατραπεί σε piacere. Ας σκεφτούμε ένα θερμοκήπιο αφιερωμένο στην καλλιέργεια, ο άνθρωπος μπορεί να εισαγάγει σε αυτό όλα τα στοιχεία που θεωρεί ότι θα τον βοηθήσουν στον στόχο του, για παράδειγμα: προγραμματισμένη άρδευση και λιπάσματα, να συμβάλει στην ανάπτυξη της συγκομιδής. Και όσον αφορά την ενέργεια, απουσία φυσικής ηλιακής ενέργειας που έχουν τα φυσικά οικοσυστήματα των «ξαδέλφων» της, αντικαθίσταται από τεχνητό φωτισμό, ο οποίος προσπαθεί να αντιγράψει τον ρόλο της ηλιακής ακτινοβολίας.

Ζούμε περικυκλωμένοι από τεχνητά οικοσυστήματα, άλλα σε μεγάλη κλίμακα και άλλα πολύ μικρά. Πολλά από αυτά τα δημιουργούμε για καθαρή αναψυχή ή αισθητική γεύση, ενώ άλλα είναι απαραίτητα στον τρόπο ζωής μας. Λόγω της αφθονίας και της σημασίας τους στην καθημερινότητά μας, αξίζει να σταματήσουμε να τα παρατηρούμε προσεκτικά, αφού σε πολλές περιπτώσεις περνούν απαρατήρητα. Εξ ορισμού, ένα οικοσύστημα είναι ένα συγκεκριμένο περιβάλλον στο οποίο οι ζωτικές διεργασίες των έμβιων όντων που το σχηματίζουν είναι αλληλένδετες, δηλαδή, τα έμβια όντα σχετίζονται μεταξύ τους, αλλά σχετίζονται επίσης με τα μη ζωντανά στοιχεία του εν λόγω οικοσυστήματος. Τα οικοσυστήματα, ωστόσο, μπορούν να χωριστούν σε φυσικά οικοσυστήματα και τεχνητά ή εξανθρωπισμένα οικοσυστήματα. Στα τεχνητά οικοσυστήματα, με τα οποία έχουμε να κάνουμε, ο άνθρωπος επεμβαίνει ελέγχοντας μέρος ή το σύνολο των περιβαλλοντικών συνθηκών. Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, το ποικιλότητα φυτικών και ζωικών ειδών που υπάρχουν στο περιβάλλον, το είδος του εδάφους, τη συμβολή ή όχι της βροχής ή του νερού και κάθε άλλη θερμική ή ατμοσφαιρική μεταβλητή. Εδώ πρέπει να διαφοροποιήσουμε τα εξανθρωπισμένα ή τεχνητά οικοσυστήματα από τα τροποποιημένα φυσικά οικοσυστήματα. Τα πρώτα έχουν δημιουργηθεί από το χέρι του ανθρώπου και οι περισσότεροι από τους ρυθμιστικούς τους παράγοντες ελέγχονται συνειδητά από την ανθρώπινη παρέμβαση. Τα τελευταία, από την άλλη, είναι φυσικά οικοσυστήματα στα οποία ο άνθρωπος έχει επηρεάσει με κάποιο άμεσο ή έμμεσο τρόπο και έχει προκαλέσει αλλαγές, όπως η εκρίζωση ενός συγκεκριμένου είδους. ο τροποποιημένα φυσικά οικοσυστήματα Αποτελούν ένα είδος τεχνητού οικοσυστήματος, αφού χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση δεν μπορούν να υπάρξουν. Όπως κάθε άλλο οικοσύστημα, ένα τεχνητό οικοσύστημα αποτελείται από βιοτικοί και αβιοτικοί παράγοντες. Βιοτικά είναι τα φυτά, τα ζώα και άλλα έμβια όντα που υπάρχουν σε αυτό, ενώ τα αβιοτικά είναι τα μη ζωντανά στοιχεία. Τα φυσικά αβιοτικά αντιπροσωπεύουν στοιχεία όπως ο αέρας ή το νερό, ενώ τα αβιοτικά είναι συνήθως οι κατασκευές και οι κατασκευές που έχει στήσει ο άνθρωπος.

Εσωτερικά ύδατα- Λίμνες και ποτάμια

ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΛΙΜΝΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΑΜΩΝ Η προέλευση, η κατανομή και ο σχηματισμός των φυσικών οδών επιφανειακής μεταφοράς και αποθήκευσης του νερού και των κάθε είδους υδατοσυλλογών σε οποιαδήποτε λεκάνη απορροής, είναι το αποτέλεσμα κλιματικών, γεωλογικών, γεωμορφολογικών παραγόντων αλλά και ανθρωπογενών δραστηριοτήτων. Ειδικότερα, η δημιουργία των επιφανειακών υδατοσυλλογών στην ενδοχώρα μιας περιοχής οφείλεται κυρίως σε γεωλογικές διεργασίες, στη δράση παγετώνων, στη δράση ηφαιστείων, σεισμών και στη διαβρωτική δράση του νερού. Έτσι, ανάλογα με τον τρόπο δημιουργίας των λεκανών των λιμνών ταξινομούνται σε διάφορες κατηγορίες που αναφέρονται πιο κάτω. Η διαμόρφωση ενός ποταμού πραγματοποιείται συνήθως με δύο τρόπους: ο πρώτος αφορά στα νερά της βροχής τα οποία πέφτοντας στην επιφάνεια της ξηράς μετακινούνται προς χαμηλότερα υψόμετρα δημιουργώντας την κοίτη του ποταμού. Ο δεύτερος τρόπος αφορά σε υπόγεια νερά τα οποία εκβάλλουν στην επιφάνεια της γης από σημεία που ονομάζουμε πηγές, από τις οποίες κυλούν σε χαμηλότερα υψόμετρα, σχηματίζοντας το ποτάμι. Με τον έναν ή τον άλλο τρόπο τα βρόχινα ή τα πηγαία νερά σχηματίζουν τα πρώτα ρυάκια, τα πρωταρχικά ρεύματα, τα οποία όσο κατεβαίνουν προς χαμηλότερα υψόμετρα συνενώνονται σχηματίζοντας το κύριο τμήμα του ποταμού. Συνήθως τα ποτάμια στις ορεινές περιοχές είναι ορμητικά λόγω του απότομου υψομέτρου και η ταχύτητα που αναπτύσσει το νερό έχει σαν αποτέλεσμα να έχει αυτό μεγάλη διαβρωτική δύναμη. Λόγω της διάβρωσης του εδάφους, τα ποτάμια μεταφέρουν σε όλο το μήκος τους φερτά υλικά, τα οποία ανάλογα με το μέγεθός τους μπορούν να μεταφέρονται σε μεγάλες αποστάσεις και να φτάνουν έτσι μέχρι τις εκβολές του ποταμού. Αυτά τα φερτά υλικά μπορεί καθώς μεταφέρονται και συσσωρεύονται, να μεταβάλλουν την τοπογραφία του ποταμού, και είναι δυνατό να δημιουργήσουν λίμνες ή να αλλάξουν τη μορφή, την έκταση και το σχήμα τους. Η σημασία των εσωτερικών υδάτων Τα εσωτερικά ύδατα λειτουργούν ως αποθήκες νερού και συμμετέχουν στον κύκλο του νερού. Ο υδρολογικός κύκλος ή κύκλος του νερού περιλαμβάνει τη συνεχή μεταφορά νερού από την ατμόσφαιρα στην ξηρά και στις υδάτινες μάζες της γης και την επιστροφή του στην ατμόσφαιρα μέσω της εξάτμισης (εικόνα 48). Στα επιφανειακά ύδατα αποταμιεύεται το νερό, ένα ποσοστό του οποίου φιλτράρεται από το έδαφος και καταλήγει στον υπόγειο ορίζοντα. Με το φιλτράρισμα αυτό συγκρατούνται πολλά θρεπτικά συστατικά και ρυπογόνες ουσίες, με αποτέλεσμα τα νερά που φτάνουν στους υδροφορείς να είναι συχνά πιο καθαρά από τα επιφανειακά. Ο κύκλος του νερού Πηγή: http://kpe-kastor.kas.sch.gr

Μια ακόμα σημαντική λειτουργία των εσωτερικών υδάτων είναι η αντιπλημμυρική τους δράση. Οι πεδιάδες κατάκλυσης των ποταμών και των λιμνών μπορούν να λειτουργήσουν ως μεγάλα “σφουγγάρια” που αποθηκεύουν προσωρινά νερό και το απελευθερώνουν σταδιακά στους υπόγειους υδροφορείς και τις χαμηλότερες περιοχές. Οι παραπόταμοι συγκρατούν το νερό, με αποτέλεσμα να ελαττώνουν την ταχύτητα με την οποία αυτό φτάνει στην κυρίως κοίτη του ποταμού. Αυτό έχει ως συνέπεια τη μείωση του μέγιστου όγκου μιας πλημμυρικής απορροής. Τα ποτάμια μεταφέρουν ιζηματογενές υλικό από τις πηγές τους στις εκβολές, και με τον τρόπο αυτό αναπληρώνουν το υλικό που χάνεται από τις ακτές λόγω διάβρωσης. Επίσης, τα νερά των ποταμών περιέχουν θρεπτικά συστατικά που μεταφέρονται στα παράκτια οικοσυστήματα και τα καθιστούν ιδιαίτερα εύφορες περιοχές. Η σημασία των ποταμών ως μεταφορείς ιζημάτων μπορεί να γίνει πιο κατανοητή, εάν αναλογιστούμε ότι με την κατασκευή του φράγματος του Ασουάν μειώθηκαν οι φερτές ύλες στο Δέλτα του Νείλου κατά 95%, με αποτέλεσμα η διάβρωση από τη θάλασσα να φτάνει τα 100 μ. το χρόνο. Όμως, η υπερβολική συγκέντρωση υλικών στις εκβολές μπορεί να προκαλέσει σταδιακή πλήρωση των ανοιχτών εκτάσεων νερού. Το φαινόμενο αυτό είναι πιο αισθητό στις τεχνητές λίμνες όπου με τα χρόνια παρατηρείται σταδιακή συρρίκνωση του ωφέλιμου όγκου τους. Παρομοίως, η υπερβολική περιεκτικότητα του νερού σε θρεπτικά συστατικά μπορεί να προκαλέσει ευτροφισμό τόσο στα εσωτερικά όσο και στα παράκτια ύδατα. Η παρουσία υδρόβιας βλάστησης βοηθάει στη συγκράτηση της περίσσειας φερτών υλικών και θρεπτικών συστατικών ρυθμίζοντας τις ποσότητες που καταλήγουν στις λίμνες και τη θάλασσα. Κάποια υγροτοπικά περιβάλλοντα, όπως είναι οι τυρφώδεις εκτάσεις, λειτουργούν και ως ρυθμιστές του κλίματος. Στις εκτάσεις αυτές η αποικοδόμηση οργανικού υλικού είναι μειωμένη λόγω του κορεσμένου εδάφους και της απουσίας οξυγόνου. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να απελευθερώνεται λιγότερο διοξείδιο του άνθρακα στην ατμόσφαιρα. Η καταστροφή των εκτάσεων αυτών συνεπάγεται την εκπομπή μεγάλων ποσοτήτων διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα και την επιπλέον επιβάρυνση του περιβάλλοντος. Οι εκτάσεις αυτές καταστρέφονται από την αποξήρανση των ελών, την υπερβόσκηση, τις πυρκαγιές και κυρίως από την εξόρυξη του ίδιου του ορυκτού υλικού (τύρφη) ως καύσιμο. Τυρφώδεις εκτάσεις στην Ελλάδα συναντάμε στην Καβάλα, στην Κωπαΐδα, στα Ιωάννινα και στην Κατερίνη.

Υδάτινο και θαλάσσιο περιβάλλον

Κάθε μορφή ζωής στον πλανήτη —περιλαμβανομένων των οικοσυστημάτων, της κοινωνίας και της οικονομίας μας— εξαρτάται από το νερό. Τα οικοσυστήματα θαλάσσιων και γλυκών υδάτων επιτελούν πολλές ζωτικές λειτουργίες:  φιλτράρουν, αραιώνουν και αποθηκεύουν νερό  προλαμβάνουν τις πλημμύρες  διατηρούν τη μικροκλιματική ισορροπία σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο  διαφυλάττουν τη βιοποικιλότητα. Αμφότερα τα είδη οικοσυστημάτων παρέχουν ευρύ φάσμα προϊόντων και υπηρεσιών, καθώς και φυσικούς πόρους, εμπορικές και μεταφορικές οδούς και ευκαιρίες αναψυχής. Η προστασία αυτών των αγαθών απαιτεί μια εξίσου ευρεία προοπτική. Οι πολιτικές για το υδάτινο και το θαλάσσιο περιβάλλον πρέπει να ενσωματωθούν στις πολιτικές για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και για τη βιοποικιλότητα, καθώς και σε πολιτικές για διάφορους συναφείς τομείς, όπως η γεωργία, ο τουρισμός, η ενέργεια και οι μεταφορές. Η πίεση που ασκείται στους πόρους γλυκού νερού της Ευρώπης αυξάνεται διαρκώς, ενώ οι παράκτιες περιοχές και οι θάλασσές της έχουν αλλοιωθεί σημαντικά με την πάροδο των αιώνων εξαιτίας της ανθρώπινης δραστηριότητας. Η κατάσταση αυτή έχει προκαλέσει περιβαλλοντικές αλλαγές στα παράκτια και θαλάσσια οικοσυστήματα, όπως ρύπανση των υδάτων και ευτροφισμό (εμπλουτισμό των υδάτων με μεγάλες ποσότητες θρεπτικών συστατικών), απώλεια της βιοποικιλότητας, υποβάθμιση του τοπίου και διάβρωση των ακτών. Πιέσεις όπως η χρήση της γης, η άντληση νερού και η αλλαγή του κλίματος μπορούν να αλλοιώσουν τα φυσικά συστήματα ροής των υδάτινων μαζών. Επιπλέον, σε ορισμένες περιοχές η χρήση του νερού συχνά υπερβαίνει τη διαθεσιμότητά του, με αποτέλεσμα την καταπόνηση των υδάτινων μαζών. Πρέπει να βελτιώσουμε τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούμε και διαχειριζόμαστε τα θαλάσσια και γλυκά ύδατα, αν θέλουμε να εξακολουθήσουμε να απολαμβάνουμε τα οφέλη των ζωτικής σημασίας υπηρεσιών που προσφέρουν τα υδάτινα οικοσυστήματα. Η προστασία των υδάτινων και θαλάσσιων πόρων —και η διασφάλιση της οικολογικής ποιότητας τους— αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο της περιβαλλοντικής πολιτικής της ΕΕ. Η οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα (ΟΠΥ), η οποία θεσπίστηκε το 2000, και η οδηγία-πλαίσιο για τη θαλάσσια στρατηγική (ΟΠΘΣ) του 2008 παρέχουν το πλαίσιο για τη διαχείριση ολόκληρων υδάτινων οικοσυστημάτων και θέτουν ως στόχο την επίτευξη καλής περιβαλλοντικής κατάστασης για τους πόρους γλυκών και θαλάσσιων υδάτων μέσω μιας οικοσυστημικής, ή ολιστικής, προσέγγισης. Τα ύδατα της Ευρώπης είναι πολύ πιο καθαρά από ότι ήταν 25 χρόνια πριν, χάρη σε επενδύσεις σε συστήματα επεξεργασίας λυμάτων για τη μείωση της ρύπανσης από την επεξεργασία αστικών λυμάτων. Παρόλα αυτά, ο στόχος της ΟΠΥ για το 2015 επιτεύχθηκε μόνο για το 53% των επιφανειακών υδάτινων μαζών στην Ευρώπη. Οι υπόλοιπες εξακολουθούν να βρίσκονται σε κακή οικολογική κατάσταση (Έκθεση για τη διαχείριση των λεκανών απορροής ποταμών 2012). Παρά τη μεγάλη βελτίωση στην επεξεργασία λυμάτων, τη μείωση της υπεραλίευσης και την αύξηση της κάλυψης των προστατευόμενων θαλάσσιων περιοχών, οι στόχοι της ΟΠΘΣ για τη διατήρηση καλής περιβαλλοντικής κατάστασης στα παράκτια και θαλάσσια οικοσυστήματα έως το 2020 εξακολουθούν να αποτελούν πρόκληση. Πολιτικές της ΕΕ Η προστασία των κοινών υδάτινων και θαλάσσιων πόρων και των οικοσυστημάτων της Ευρώπης από τη ρύπανση, την υπεράντληση και τις διαρθρωτικές αλλαγές απαιτεί συντονισμένη δράση σε επίπεδο ΕΕ. Η ΟΠΥ παρέχει ένα πλαίσιο για την προστασία και διαχείριση των υδάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το 2010, τα κράτη μέλη της ΕΕ εξέδωσαν 160 σχέδια διαχείρισης λεκανών απορροής ποταμών για την περίοδο 2009-2015, στόχος των οποίων ήταν η προστασία και η αναβάθμιση του υδάτινου περιβάλλοντος. Η δεύτερη δέσμη σχεδίων διαχείρισης λεκανών απορροής ποταμών, η οποία καλύπτει την περίοδο 2016–2021, ολοκληρώθηκε το 2016/2017. Το 2012, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε το προσχέδιο για τη διαφύλαξη των υδατικών πόρων της Ευρώπης (COM(2012)673), το οποίο επικεντρώνεται σε δράσεις πολιτικής που αναμένεται να βελτιώσουν την πρακτική εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας για τα ύδατα, καθώς και στην ενσωμάτωση των στόχων της πολιτικής για τα ύδατα σε άλλες πολιτικές. Το προσχέδιο βασίζεται στις πολιτικές για τα ύδατα που σχετίζονται με την αποδοτικότητα των υδάτινων πόρων και την αειφόρο διαχείριση των υδάτων έως το 2050, τον χρονικό ορίζοντα της στρατηγικής της ΕΕ «Ευρώπη 2020». Εκτός από την ΟΠΥ και το προσχέδιο, τέσσερις οδηγίες για τα ύδατα διασφαλίζουν την καλή κατάσταση των υδάτων της Ευρώπης:  η οδηγία για τα αστικά λύματα (91/271/ΕΟΚ)  η οδηγία για τα ύδατα κολύμβησης (2006/7/EΚ)  η οδηγία για τη νιτρορύπανση (91/676/ΕΟΚ)  η οδηγία για το πόσιμο νερό (98/83/EΚ) Η οδηγία για τις πλημμύρες (2007/60/EΚ), η οποία έχει ως στόχο να προάγει τα σχέδια διαχείρισης των κινδύνων πλημμύρας και, επίσης ενισχύει σημαντικά τους στόχους της ΟΠΥ. Η ΟΠΘΣ, πλαισιωμένη από την ΟΠΥ, την οδηγία για τους οικοτόπους και την οδηγία για τα άγρια πτηνά, αποτελεί μια ολοκληρωμένη, οικοσυστημική προσέγγιση η οποία στοχεύει στην επίτευξη καλής περιβαλλοντικής κατάστασης για πολλές επιμέρους περιβαλλοντικές πτυχές. Σύμφωνα με όσα ορίζονται στην ΟΠΘΣ, το 2012 πραγματοποιήθηκαν τρία σημαντικά βήματα για την υλοποίησή της: 1) Τα κράτη μέλη υπέβαλαν εκθέσεις σχετικά με την αρχική αξιολόγηση της υφιστάμενης περιβαλλοντικής κατάστασης των θαλάσσιων υδάτων τους (άρθρο 8 ΟΠΘΣ), 2) προσδιόρισαν τα χαρακτηριστικά της καλής περιβαλλοντικής κατάστασης των θαλάσσιων υδάτων στις διάφορες θαλάσσιες περιοχές και υποπεριοχές (άρθρο 9 ΟΠΘΣ) και 3) θέσπισαν περιβαλλοντικούς στόχους και σχετικούς δείκτες για τον προσανατολισμό της προόδου τους προς μια καλή περιβαλλοντική κατάσταση έως το 2020 (άρθρο 10 ΟΠΘΣ). Άλλες σημαντικές πολιτικές της ΕΕ οι οποίες παρουσιάζουν μια συνεκτική προσέγγιση για τα θαλάσσια ζητήματα σε συνδυασμό με ενισχυμένο συντονισμό των διαφόρων τομέων πολιτικής είναι η ολοκληρωμένη θαλάσσια πολιτική (ΟΘΠ), η ολοκληρωμένη διαχείριση παράκτιων ζωνών (ΟΔΠΖ), η οδηγία για τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό (2014/89/ΕΕ) και η κοινή αλιευτική πολιτική (ΚΑΠ). Για τα ευρωπαϊκά ύδατα δεν μεριμνά μόνο η ΕΕ. Ισχυροί δεσμοί περιφερειακής και διεθνούς συνεργασίας καλλιεργούνται επί δεκαετίες μέσω των ακόλουθων οργανισμών και συμβάσεων:  της Επιτροπής προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος της Βαλτικής (Επιτροπή του Ελσίνκι)  της Σύμβασης για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος του Βορειοανατολικού Ατλαντικού (OSPAR)  της Σύμβασης της Βαρκελώνης  της Επιτροπής του Ευξείνου Πόντου. Επίσης, η δομή του Δικτύου Πληροφοριών και Παρατηρήσεων για το Περιβάλλον (Eionet) του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος, αποτελεί πρόσφορη βάση για τη θέσπιση ενός πλαισίου εφαρμογής εναρμονισμένων πολιτικών τόσο σε χώρες μέλη του ΕΟΠ που δεν ανήκουν στην ΕΕ, όσο και σε γειτονικές χώρες. Δραστηριότητες του ΕΟΠ Αποστολή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (ΕΟΠ) αποτελεί η παροχή έγκαιρων, στοχοθετημένων, συναφών και αξιόπιστων πληροφοριών για ζητήματα που αφορούν τα ύδατα και το θαλάσσιο περιβάλλον. Την αποστολή αυτή υποστηρίζει το ευρωπαϊκό θεματικό κέντρο εσωτερικών, παράκτιων και θαλάσσιων υδάτων (ETC/ICM). Ο ΕΟΠ υποστηρίζει την εφαρμογή και την αξιολόγηση των υφιστάμενων και επικείμενων πολιτικών της ΕΕ για τα ύδατα και το θαλάσσιο περιβάλλον. Συμβάλλει σε μια ολοκληρωμένη γνωσιακή βάση σχετικά με τη διατήρηση, την ανθεκτικότητα και την αποκατάσταση των ευρωπαϊκών υδάτινων και θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Έτσι δημιουργείται μια έγκυρη βάση για τη χάραξη πολιτικής με τη μορφή εκθέσεων, δεδομένων, δεικτών και αξιολογήσεων, διαθέσιμων στο σύνολό τους στον δικτυακό τόπο του ΕΟΠ και σε επιγραμμικές ενημερωτικές πλατφόρμες (WISE-Freshwater, WISE-Marine). Το σύστημα πληροφοριών για τα ύδατα στην Ευρώπη (WISE) αποτελεί προϊόν της συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Γενική Διεύθυνση Περιβάλλοντος, Κοινό Κέντρο Ερευνών και Eurostat) και του ΕΟΠ. Το WISE αποτελεί μια πλήρη δικτυακή πύλη γνώσεων για θέματα σχετικά με το γλυκό νερό. Το κέντρο δεδομένων στον τομέα των υδάτων, ένα σημαντικό τμήμα του WISE, παρέχει στους ενδιαφερόμενους δεδομένα και άλλες πληροφορίες που συλλέγονται από τα όργανα της ΕΕ. Τα εργαλεία προβολής και οι διαδραστικοί χάρτες του WISE προσφέρουν πρόσβαση σε ένα ευρύ φάσμα πληροφοριών, τις οποίες παρουσιάζουν στο αντίστοιχο γεωγραφικό πλαίσιο. Υπό εξέλιξη βρίσκεται η ανάπτυξη της δικτυακής πύλης WISE-Marine για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με το θαλάσσιο περιβάλλον σε επίπεδο ΕΕ. Η πύλη θα εστιάζει στην κατάσταση του θαλάσσιου περιβάλλοντος σε ευρωπαϊκή κλίμακα, συμπληρώνοντας τις αντίστοιχες πηγές πληροφοριών σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, όπως οι περιφερειακές συμβάσεις για τις θάλασσες και τα συστήματα θαλάσσιων πληροφοριών των κρατών μελών. Η πύλη WISE-Marine θα παρέχει δεδομένα και πληροφορίες βάσει των κοινών προτύπων, ενώ αναμένεται να συμβάλλει στη λήψη καλύτερων αποφάσεων για τη διατήρηση και την αειφόρο χρήση του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Εκτός από τις εκθέσεις για την κατάσταση του περιβάλλοντος (SOER), οι οποίες δημοσιεύονται ανά 5ετία, ο ΕΟΠ εκδίδει επίσης σειρές εκθέσεων για την αξιολόγηση της κατάστασης του υδάτινου και του θαλάσσιου περιβάλλοντος της Ευρώπης: State of Europe’s seas (Η κατάσταση των θαλασσών της Ευρώπης) (2015), European bathing water quality (Η ποιότητα των υδάτων κολύμβησης στην Ευρώπη) (2016, 2017), Seafood in Europe (Τα θαλασσινά στην Ευρώπη) (2016), Rivers and lakes in European cities (Ποταμοί και λίμνες στις ευρωπαϊκές πόλεις) (2016), European water policies and human health (Ευρωπαϊκές πολιτικές για τα ύδατα και ανθρώπινη υγεία) (2016), The Arctic environment (Το αρκτικό περιβάλλον) (2017) και μια ενημερωτική έκδοση για την τιμολόγηση του νερού (2017). Οι εκθέσεις του ΕΟΠ καλύπτουν πτυχές των υδάτων κρίσιμες για τη χάραξη πολιτικής, όπως η αποδοτικότητα των πόρων και η υδατική οικονομία, η οικολογική και χημική κατάσταση, η υδρομορφολογία (τα φυσικά χαρακτηριστικά των υδάτινων μαζών), η ευπάθεια και η βιοποικιλότητα. Το ETC/ICM δημοσιεύει επίσης τεχνικές εκθέσεις οι οποίες διατίθενται στον δικτυακό του τόπο. Προοπτικές Ο ΕΟΠ θα εξακολουθήσει να παρέχει πληροφόρηση και αξιολογήσεις, με ολοένα μεγαλύτερη έμφαση στην οικοσυστημική προσέγγιση και στην αειφόρο διαχείριση των υδάτων και χρήση των ευρωπαϊκών θαλασσών. Το WISE θα συνεχίσει να φιλοξενεί τη γνωσιακή βάση που είναι αναγκαία για την παρακολούθηση της προόδου της πορείας της Ευρώπης προς μια καλή κατάσταση των θαλάσσιων και των γλυκών υδάτων της. Σχετικοί σύνδεσμοι  Ευρωπαϊκή Επιτροπή — Πολιτική για τα ύδατα  Σύστημα πληροφοριών για τα ύδατα στην Ευρώπη (WISE)  Ευρωπαϊκό θεματικό κέντρο εσωτερικών, παράκτιων και θαλάσσιων υδάτων (ETC/ICM)  Βάση δεδομένων της οδηγίας-πλαίσιο για τα ύδατα  Ευρωπαϊκή σύμπραξη για το νερό  Οδηγία-πλαίσιο για τη θαλάσσια στρατηγική (ΟΠΘΣ)  Οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα (ΟΠΥ)  Οι οδηγίες της ΕΕ για τους οικοτόπους και τα άγρια πτηνά  Σύμβαση του Παρισιού (σύμβαση-πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή)  WISE Marine  Επιτροπή OSPAR  Επιτροπή προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος της Βαλτικής (Επιτροπή του Ελσίνκι)  Σύμβαση της Βαρκελώνης  Επιτροπή του Ευξείνου Πόντου Κάθε μορφή ζωής στον πλανήτη —περιλαμβανομένων των οικοσυστημάτων, της κοινωνίας και της οικονομίας μας— εξαρτάται από το νερό. Τα οικοσυστήματα θαλάσσιων και γλυκών υδάτων επιτελούν πολλές ζωτικές λειτουργίες:  φιλτράρουν, αραιώνουν και αποθηκεύουν νερό  προλαμβάνουν τις πλημμύρες  διατηρούν τη μικροκλιματική ισορροπία σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο  διαφυλάττουν τη βιοποικιλότητα. Αμφότερα τα είδη οικοσυστημάτων παρέχουν ευρύ φάσμα προϊόντων και υπηρεσιών, καθώς και φυσικούς πόρους, εμπορικές και μεταφορικές οδούς και ευκαιρίες αναψυχής. Η προστασία αυτών των αγαθών απαιτεί μια εξίσου ευρεία προοπτική. Οι πολιτικές για το υδάτινο και το θαλάσσιο περιβάλλον πρέπει να ενσωματωθούν στις πολιτικές για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και για τη βιοποικιλότητα, καθώς και σε πολιτικές για διάφορους συναφείς τομείς, όπως η γεωργία, ο τουρισμός, η ενέργεια και οι μεταφορές. Η πίεση που ασκείται στους πόρους γλυκού νερού της Ευρώπης αυξάνεται διαρκώς, ενώ οι παράκτιες περιοχές και οι θάλασσές της έχουν αλλοιωθεί σημαντικά με την πάροδο των αιώνων εξαιτίας της ανθρώπινης δραστηριότητας. Η κατάσταση αυτή έχει προκαλέσει περιβαλλοντικές αλλαγές στα παράκτια και θαλάσσια οικοσυστήματα, όπως ρύπανση των υδάτων και ευτροφισμό (εμπλουτισμό των υδάτων με μεγάλες ποσότητες θρεπτικών συστατικών), απώλεια της βιοποικιλότητας, υποβάθμιση του τοπίου και διάβρωση των ακτών. Πιέσεις όπως η χρήση της γης, η άντληση νερού και η αλλαγή του κλίματος μπορούν να αλλοιώσουν τα φυσικά συστήματα ροής των υδάτινων μαζών. Επιπλέον, σε ορισμένες περιοχές η χρήση του νερού συχνά υπερβαίνει τη διαθεσιμότητά του, με αποτέλεσμα την καταπόνηση των υδάτινων μαζών. Πρέπει να βελτιώσουμε τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούμε και διαχειριζόμαστε τα θαλάσσια και γλυκά ύδατα, αν θέλουμε να εξακολουθήσουμε να απολαμβάνουμε τα οφέλη των ζωτικής σημασίας υπηρεσιών που προσφέρουν τα υδάτινα οικοσυστήματα. Η προστασία των υδάτινων και θαλάσσιων πόρων —και η διασφάλιση της οικολογικής ποιότητας τους— αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο της περιβαλλοντικής πολιτικής της ΕΕ. Η οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα (ΟΠΥ), η οποία θεσπίστηκε το 2000, και η οδηγία-πλαίσιο για τη θαλάσσια στρατηγική (ΟΠΘΣ) του 2008 παρέχουν το πλαίσιο για τη διαχείριση ολόκληρων υδάτινων οικοσυστημάτων και θέτουν ως στόχο την επίτευξη καλής περιβαλλοντικής κατάστασης για τους πόρους γλυκών και θαλάσσιων υδάτων μέσω μιας οικοσυστημικής, ή ολιστικής, προσέγγισης. Τα ύδατα της Ευρώπης είναι πολύ πιο καθαρά από ότι ήταν 25 χρόνια πριν, χάρη σε επενδύσεις σε συστήματα επεξεργασίας λυμάτων για τη μείωση της ρύπανσης από την επεξεργασία αστικών λυμάτων. Παρόλα αυτά, ο στόχος της ΟΠΥ για το 2015 επιτεύχθηκε μόνο για το 53% των επιφανειακών υδάτινων μαζών στην Ευρώπη. Οι υπόλοιπες εξακολουθούν να βρίσκονται σε κακή οικολογική κατάσταση (Έκθεση για τη διαχείριση των λεκανών απορροής ποταμών 2012). Παρά τη μεγάλη βελτίωση στην επεξεργασία λυμάτων, τη μείωση της υπεραλίευσης και την αύξηση της κάλυψης των προστατευόμενων θαλάσσιων περιοχών, οι στόχοι της ΟΠΘΣ για τη διατήρηση καλής περιβαλλοντικής κατάστασης στα παράκτια και θαλάσσια οικοσυστήματα έως το 2020 εξακολουθούν να αποτελούν πρόκληση. Πολιτικές της ΕΕ Η προστασία των κοινών υδάτινων και θαλάσσιων πόρων και των οικοσυστημάτων της Ευρώπης από τη ρύπανση, την υπεράντληση και τις διαρθρωτικές αλλαγές απαιτεί συντονισμένη δράση σε επίπεδο ΕΕ. Η ΟΠΥ παρέχει ένα πλαίσιο για την προστασία και διαχείριση των υδάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το 2010, τα κράτη μέλη της ΕΕ εξέδωσαν 160 σχέδια διαχείρισης λεκανών απορροής ποταμών για την περίοδο 2009-2015, στόχος των οποίων ήταν η προστασία και η αναβάθμιση του υδάτινου περιβάλλοντος. Η δεύτερη δέσμη σχεδίων διαχείρισης λεκανών απορροής ποταμών, η οποία καλύπτει την περίοδο 2016–2021, ολοκληρώθηκε το 2016/2017. Το 2012, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε το προσχέδιο για τη διαφύλαξη των υδατικών πόρων της Ευρώπης (COM(2012)673), το οποίο επικεντρώνεται σε δράσεις πολιτικής που αναμένεται να βελτιώσουν την πρακτική εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας για τα ύδατα, καθώς και στην ενσωμάτωση των στόχων της πολιτικής για τα ύδατα σε άλλες πολιτικές. Το προσχέδιο βασίζεται στις πολιτικές για τα ύδατα που σχετίζονται με την αποδοτικότητα των υδάτινων πόρων και την αειφόρο διαχείριση των υδάτων έως το 2050, τον χρονικό ορίζοντα της στρατηγικής της ΕΕ «Ευρώπη 2020». Εκτός από την ΟΠΥ και το προσχέδιο, τέσσερις οδηγίες για τα ύδατα διασφαλίζουν την καλή κατάσταση των υδάτων της Ευρώπης:  η οδηγία για τα αστικά λύματα (91/271/ΕΟΚ)  η οδηγία για τα ύδατα κολύμβησης (2006/7/EΚ)  η οδηγία για τη νιτρορύπανση (91/676/ΕΟΚ)  η οδηγία για το πόσιμο νερό (98/83/EΚ) Η οδηγία για τις πλημμύρες (2007/60/EΚ), η οποία έχει ως στόχο να προάγει τα σχέδια διαχείρισης των κινδύνων πλημμύρας και, επίσης ενισχύει σημαντικά τους στόχους της ΟΠΥ. Η ΟΠΘΣ, πλαισιωμένη από την ΟΠΥ, την οδηγία για τους οικοτόπους και την οδηγία για τα άγρια πτηνά, αποτελεί μια ολοκληρωμένη, οικοσυστημική προσέγγιση η οποία στοχεύει στην επίτευξη καλής περιβαλλοντικής κατάστασης για πολλές επιμέρους περιβαλλοντικές πτυχές. Σύμφωνα με όσα ορίζονται στην ΟΠΘΣ, το 2012 πραγματοποιήθηκαν τρία σημαντικά βήματα για την υλοποίησή της: 1) Τα κράτη μέλη υπέβαλαν εκθέσεις σχετικά με την αρχική αξιολόγηση της υφιστάμενης περιβαλλοντικής κατάστασης των θαλάσσιων υδάτων τους (άρθρο 8 ΟΠΘΣ), 2) προσδιόρισαν τα χαρακτηριστικά της καλής περιβαλλοντικής κατάστασης των θαλάσσιων υδάτων στις διάφορες θαλάσσιες περιοχές και υποπεριοχές (άρθρο 9 ΟΠΘΣ) και 3) θέσπισαν περιβαλλοντικούς στόχους και σχετικούς δείκτες για τον προσανατολισμό της προόδου τους προς μια καλή περιβαλλοντική κατάσταση έως το 2020 (άρθρο 10 ΟΠΘΣ). Άλλες σημαντικές πολιτικές της ΕΕ οι οποίες παρουσιάζουν μια συνεκτική προσέγγιση για τα θαλάσσια ζητήματα σε συνδυασμό με ενισχυμένο συντονισμό των διαφόρων τομέων πολιτικής είναι η ολοκληρωμένη θαλάσσια πολιτική (ΟΘΠ), η ολοκληρωμένη διαχείριση παράκτιων ζωνών (ΟΔΠΖ), η οδηγία για τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό (2014/89/ΕΕ) και η κοινή αλιευτική πολιτική (ΚΑΠ). Για τα ευρωπαϊκά ύδατα δεν μεριμνά μόνο η ΕΕ. Ισχυροί δεσμοί περιφερειακής και διεθνούς συνεργασίας καλλιεργούνται επί δεκαετίες μέσω των ακόλουθων οργανισμών και συμβάσεων:  της Επιτροπής προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος της Βαλτικής (Επιτροπή του Ελσίνκι)  της Σύμβασης για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος του Βορειοανατολικού Ατλαντικού (OSPAR)  της Σύμβασης της Βαρκελώνης  της Επιτροπής του Ευξείνου Πόντου. Επίσης, η δομή του Δικτύου Πληροφοριών και Παρατηρήσεων για το Περιβάλλον (Eionet) του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος, αποτελεί πρόσφορη βάση για τη θέσπιση ενός πλαισίου εφαρμογής εναρμονισμένων πολιτικών τόσο σε χώρες μέλη του ΕΟΠ που δεν ανήκουν στην ΕΕ, όσο και σε γειτονικές χώρες. Δραστηριότητες του ΕΟΠ Αποστολή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (ΕΟΠ) αποτελεί η παροχή έγκαιρων, στοχοθετημένων, συναφών και αξιόπιστων πληροφοριών για ζητήματα που αφορούν τα ύδατα και το θαλάσσιο περιβάλλον. Την αποστολή αυτή υποστηρίζει το ευρωπαϊκό θεματικό κέντρο εσωτερικών, παράκτιων και θαλάσσιων υδάτων (ETC/ICM). Ο ΕΟΠ υποστηρίζει την εφαρμογή και την αξιολόγηση των υφιστάμενων και επικείμενων πολιτικών της ΕΕ για τα ύδατα και το θαλάσσιο περιβάλλον. Συμβάλλει σε μια ολοκληρωμένη γνωσιακή βάση σχετικά με τη διατήρηση, την ανθεκτικότητα και την αποκατάσταση των ευρωπαϊκών υδάτινων και θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Έτσι δημιουργείται μια έγκυρη βάση για τη χάραξη πολιτικής με τη μορφή εκθέσεων, δεδομένων, δεικτών και αξιολογήσεων, διαθέσιμων στο σύνολό τους στον δικτυακό τόπο του ΕΟΠ και σε επιγραμμικές ενημερωτικές πλατφόρμες (WISE-Freshwater, WISE-Marine). Το σύστημα πληροφοριών για τα ύδατα στην Ευρώπη (WISE) αποτελεί προϊόν της συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Γενική Διεύθυνση Περιβάλλοντος, Κοινό Κέντρο Ερευνών και Eurostat) και του ΕΟΠ. Το WISE αποτελεί μια πλήρη δικτυακή πύλη γνώσεων για θέματα σχετικά με το γλυκό νερό. Το κέντρο δεδομένων στον τομέα των υδάτων, ένα σημαντικό τμήμα του WISE, παρέχει στους ενδιαφερόμενους δεδομένα και άλλες πληροφορίες που συλλέγονται από τα όργανα της ΕΕ. Τα εργαλεία προβολής και οι διαδραστικοί χάρτες του WISE προσφέρουν πρόσβαση σε ένα ευρύ φάσμα πληροφοριών, τις οποίες παρουσιάζουν στο αντίστοιχο γεωγραφικό πλαίσιο. Υπό εξέλιξη βρίσκεται η ανάπτυξη της δικτυακής πύλης WISE-Marine για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με το θαλάσσιο περιβάλλον σε επίπεδο ΕΕ. Η πύλη θα εστιάζει στην κατάσταση του θαλάσσιου περιβάλλοντος σε ευρωπαϊκή κλίμακα, συμπληρώνοντας τις αντίστοιχες πηγές πληροφοριών σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, όπως οι περιφερειακές συμβάσεις για τις θάλασσες και τα συστήματα θαλάσσιων πληροφοριών των κρατών μελών. Η πύλη WISE-Marine θα παρέχει δεδομένα και πληροφορίες βάσει των κοινών προτύπων, ενώ αναμένεται να συμβάλλει στη λήψη καλύτερων αποφάσεων για τη διατήρηση και την αειφόρο χρήση του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Εκτός από τις εκθέσεις για την κατάσταση του περιβάλλοντος (SOER), οι οποίες δημοσιεύονται ανά 5ετία, ο ΕΟΠ εκδίδει επίσης σειρές εκθέσεων για την αξιολόγηση της κατάστασης του υδάτινου και του θαλάσσιου περιβάλλοντος της Ευρώπης: State of Europe’s seas (Η κατάσταση των θαλασσών της Ευρώπης) (2015), European bathing water quality (Η ποιότητα των υδάτων κολύμβησης στην Ευρώπη) (2016, 2017), Seafood in Europe (Τα θαλασσινά στην Ευρώπη) (2016), Rivers and lakes in European cities (Ποταμοί και λίμνες στις ευρωπαϊκές πόλεις) (2016), European water policies and human health (Ευρωπαϊκές πολιτικές για τα ύδατα και ανθρώπινη υγεία) (2016), The Arctic environment (Το αρκτικό περιβάλλον) (2017) και μια ενημερωτική έκδοση για την τιμολόγηση του νερού (2017). Οι εκθέσεις του ΕΟΠ καλύπτουν πτυχές των υδάτων κρίσιμες για τη χάραξη πολιτικής, όπως η αποδοτικότητα των πόρων και η υδατική οικονομία, η οικολογική και χημική κατάσταση, η υδρομορφολογία (τα φυσικά χαρακτηριστικά των υδάτινων μαζών), η ευπάθεια και η βιοποικιλότητα. Το ETC/ICM δημοσιεύει επίσης τεχνικές εκθέσεις οι οποίες διατίθενται στον δικτυακό του τόπο. Προοπτικές Ο ΕΟΠ θα εξακολουθήσει να παρέχει πληροφόρηση και αξιολογήσεις, με ολοένα μεγαλύτερη έμφαση στην οικοσυστημική προσέγγιση και στην αειφόρο διαχείριση των υδάτων και χρήση των ευρωπαϊκών θαλασσών. Το WISE θα συνεχίσει να φιλοξενεί τη γνωσιακή βάση που είναι αναγκαία για την παρακολούθηση της προόδου της πορείας της Ευρώπης προς μια καλή κατάσταση των θαλάσσιων και των γλυκών υδάτων της. Σχετικοί σύνδεσμοι  Ευρωπαϊκή Επιτροπή — Πολιτική για τα ύδατα  Σύστημα πληροφοριών για τα ύδατα στην Ευρώπη (WISE)  Ευρωπαϊκό θεματικό κέντρο εσωτερικών, παράκτιων και θαλάσσιων υδάτων (ETC/ICM)  Βάση δεδομένων της οδηγίας-πλαίσιο για τα ύδατα  Ευρωπαϊκή σύμπραξη για το νερό  Οδηγία-πλαίσιο για τη θαλάσσια στρατηγική (ΟΠΘΣ)  Οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα (ΟΠΥ)  Οι οδηγίες της ΕΕ για τους οικοτόπους και τα άγρια πτηνά  Σύμβαση του Παρισιού (σύμβαση-πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή)  WISE Marine  Επιτροπή OSPAR  Επιτροπή προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος της Βαλτικής (Επιτροπή του Ελσίνκι)  Σύμβαση της Βαρκελώνης  Επιτροπή του Ευξείνου Πόντου ΠΗΓΗ: https://www.eea.europa.eu/el/themes/water/intro

Θαλάσσια θηλαστικά

Τα θαλάσσια θηλαστικά είναι υδρόβια θηλαστικά που εξαρτώνται από τον ωκεανό και άλλα θαλάσσια οικοσυστήματα για την ύπαρξή τους. Θαλάσσια θηλαστικά είναι οι φώκιες, οι φάλαινες, τα σειρηνοειδή, οι θαλάσσιες ενυδρίδες και οι πολικές αρκούδες. Είναι μια άτυπη ομάδα. Μπορούν να ενωθούν άτυπα σε μια ομάδα από την κοινή εξάρτησή τους από τα θαλάσσια περιβάλλοντα για διατροφή και επιβίωση.

Η προσαρμογή των θαλάσσιων θηλαστικών σε ένα υδρόβιο τρόπο ζωής ποικίλει μεταξύ των ειδών. Τα κητοειδή και τα σειρηνοειδή είναι πλήρως υδρόβια και ως εκ τούτου δεν πρέπει να βρίσκονται εκτός του νερού. Οι φώκιες και τα θαλάσσια λιοντάρια είναι ημιυδρόβια. Περνούν το μεγαλύτερο μέρος του έτους στο νερό αλλά επιστρέφουν στη ξηρά για σημαντικές δραστηριότητες όπως το ζευγάρωμα, την αναπαραγωγή και την πτερόροια. Σε αντίθεση, οι βίδρες και οι πολικές αρκούδες είναι πολύ λιγότερο προσαρμοσμένες στον υδρόβιο τρόπο ζωής.

Η διατροφή των θαλάσσιων θηλαστικών διαφέρει σημαντικά. Άλλα τρέφονται με ζωοπλαγκτόν, άλλα τρέφονται με ψάρια, καλαμάρια, οστρακοειδή, θαλάσσιο χορτάρι ενώ άλλα τρέφονται τρώγοντας άλλα θηλαστικά. Ενώ ο αριθμός των θαλάσσιων θηλαστικών είναι μικρός σε σύγκριση με αυτά που βρίσκονται στη ξηρά, ο ρόλους τους σε διάφορα οικοσυστήματα είναι μεγάλος, ειδικά όσον αφορά τη διατήρηση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων, μέσω διαφόρων διαδικασιών συμπεριλαμβανομένης της ρύθμισης των πληθυσμών των θηραμάτων. Αυτός ο ρόλος στη διατήρηση των οικοσυστημάτων δημιουργεί μια ιδιαίτερη ανησυχία για αυτά καθώς το 23% των θαλάσσιων θηλαστικών απειλούνται με εξαφάνιση. Τα θαλάσσια θηλαστικά κυνηγήθηκαν για πρώτη φορά από αβορίγινες λόγω του κρέατος τους ή για άλλους σκοπούς. Τα θαλάσσια θηλαστικά ήταν επίσης στόχος για μια εμπορική βιομηχανία, οδηγώντας σε απότομη πτώση των πληθυσμών των εκμεταλλευομένων ειδών, όπως των φάλαινων και των φώκιων. Το εμπορικό κυνήγι οδήγησε στην εξαφάνιση των θαλάσσιων αγελάδων, του θαλάσσιου βιζόν, του ιαπωνικού θαλάσσιου λιονταριού και της φώκιας της Καραϊβικής. Αφού η εμπορική εκμετάλλευση των ειδών τελείωσε, μερικά είδη όπως η γκρίζα φάλαινα και η βόρεια φώκια ελέφαντας έχουν καταγράψει ανάπτυξη στον πληθυσμό τους, ενώ άλλα είδη όπως η φάλαινα του Βόρειου Ατλαντικού απειλούνται με εξαφάνιση. Εκτός από το κυνήγι, τα θαλάσσια θηλαστικά μπορούν να σκοτωθούν από αλιείς ως παρεμπίπτοντα αλιεύματα, καθώς παγιδεύονται μέσα στα δίχτυα και δεν μπορούν να βρουν τρόπο διαφυγής. Η αυξημένη κίνηση στους ωκεανούς προκαλεί προβλήματα, καθώς γρήγορα πλοία συγκρούονται με μεγάλα θαλάσσια θηλαστικά.

Η υποβάθμιση του οικοτόπου επίσης απειλεί τα θαλάσσια θηλαστικά και την ικανότητά τους να βρουν και να πιάσουν τη διατροφή τους. Η ηχορύπανση μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τα ηχοτοποθεσιακά θηλαστικά, ενώ οι επιπτώσεις της παγκόσμιας υπερθέρμανσης προκαλούν προβλήματα στα περιβάλλοντα της Αρκτικής. ΠΗΓΗ: ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ

Ο μαγικός κόσμος του βυθού

Η Γη από το διάστημα φαίνεται σαν μια μπλε κουκκίδα, ας μην ξεχνάμε πως χαρακτηρίζεται "ο γαλάζιος πλανήτης" του διαστήματος. Αυτό είναι άλλωστε φυσιολογικό, αφού οι ωκεανοί καλύπτουν σχεδόν τα τρία τέταρτα της επιφάνειας της Γης! Αποτελούν τα εννέα δέκατα των υδάτινων πόρων μας και είναι η κατοικία για πάνω από το 97% της ζωής του πλανήτη μας. Η θάλασσα και ειδικότερα οι ωκεανοί είναι σημαντικό κομμάτι της βιόσφαιρας, καθώς ενισχύουν το κλίμα και επηρεάζουν την υγεία και γενικότερα την ποιότητα ζωής όλων των έμβιων όντων. Χωρίς τους ωκεανούς, δεν θα υπήρχε ζωή στον πλανήτη μας. Οι ωκεανοί είναι ένας ζωτικός οικονομικός πόρος που παρέχει τα προς το ζην σε εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Ο όγκος όλου του διεθνούς εμπορίου – περίπου το 90% – μεταφέρεται δια θαλάσσης. Πάνω από το 29% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου προέρχεται από τη θάλασσα. Ο παραθαλάσσιος τουρισμός και η παγκόσμια βιομηχανία της κρουαζιέρας είναι κύριες πηγές εσόδων για πολλές χώρες, ιδίως για τις μικρές αναπτυσσόμενες νησιωτικές χώρες. Κάθε χρόνο, σχεδόν 90 εκατομμύρια τόνοι ψαριού, αξίας περίπου 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων, αλιεύονται παγκοσμίως, παρέχοντας εργασία σε 36 εκατομμύρια ανθρώπους, όχι μόνο στις αλιευτικές βιομηχανίες, αλλά και σε όσες έχουν επενδύσει στην υδατοκαλλιέργεια. Την ίδια ώρα, όλο και περισσότεροι επιστήμονες επικεντρώνονται στο θαλάσσιο βυθό για μελλοντικές επιστημονικές ανακαλύψεις και πόρους. Δεν είναι υπερβολή , αν κάποιος ισχυριστεί ότι το θαλάσσιο οικοσύστημα είναι η ατμομηχανή όλης της ανθρωπότητας.Οι ωκεανοί καλύπτουν πάνω από το 70% της επιφάνειας της Γης, ωστόσο έχουμε εξερευνήσει μόνο ένα απειροελάχιστο 5% από αυτούς! Αναμφίβολα αυτό σημαίνει ότι υπάρχει μια πληθώρα απίστευτων πραγμάτων που σχετίζονται με αυτούς που είναι εντελώς εν αγνοία μας.

Εκτός από το οικονομικό ενδιαφέρον όμως των ωκεανών, το οποίο αναμφισβήτητα είναι αξιοσημείωτο, η θαλάσσια ζωή και ιδιαίτερα αυτή του βυθού των θαλασσών είναι το ίδιο ενδιαφέρουσα και σαγηνευτική, καθώς ο υποθαλάσσιος κόσμος του βυθού είναι ένας άλλος κόσμος, μαγικός, μυστηριώδης, ανεξερεύνητος σε κάποιο ποσοστό, που γοητεύει και προκαλεί τον άνθρωπο να τον εξερευνήσει, να ανακαλύψει κάθε κρυφή ή φανερή πλευρά του, που σφύζει από ζωή

Κοράλλια, σφουγγάρια, μέδουσες, θαλάσσιες ανεμώνες, ψάρια όλων των ειδών και άλλα πλάσματα του βυθού ζωντανεύουν μπροστά στα μάτια των δυτών και αποκαλύπτουν τις συνήθειές τους. Πολύχρωμα είδη, εντυπωσιακά μοτίβα και παράξενοι ζωντανοί οργανισμοί συνθέτουν ένα μαγευτικό υποβρύχιο σκηνικό, το οποίο μας προσκαλεί αλλά και μας προκαλεί να το ανακαλύψουμε!

Οι τυχεροί που επιλέγουν τις καταδύσεις, έχουν την ευκαιρία να δουν από κοντά τις πανέμορφες θαλάσσιες χελώνες ή ακόμα και τα φιλικά δελφίνια και να παίξουν μαζί τους ανέμελα και ελεύθερα. Οι θεαματικές υποθαλάσσιες σπηλιές και τα τούνελ μπορεί να σας οδηγήσουν σε μυστηριώδη απομεινάρια από αρχαίους αμφορείς και σκουριασμένες άγκυρες. Η εναλλαγή του χρώματος της άμμου σε συνδυασμό με το απέραντο μπλε του βυθού και των ποικίλων πετρών εντυπωσιάζει. Επιπλέον, η βιοποικιλότητα θα σας συναρπάσει, αφού η χλωρίδα και η πανίδα στις θάλασσες είναι πλούσια.